فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعریف و تمجید یکی از کنش‌های گفتاری کاربردی است که آشنایی با کاربست آن به برقراری ارتباط موفّق با دیگران خواهد انجامید. همچنین استفاده درست از این کنش علاوه بر انتخاب واژگان به عواملی خارج از زبان، نظیر مسائل کاربردشناختی و فرهنگی، موقعیّت، جایگاه گویندگان، اهداف و... وابسته است. پژوهش حاضر کنش «تعریف» را برگزیده، نمونه‌های آن را از 16 متن داستانی عربی و فارسی استخراج نموده و طبق الگوی هایمز و روش توصیفی – تحلیلی بررسی کرده است. هدف از این پژوهش آشنایی با نحوۀ استفاده از تعریف در زبان‌های عربی و فارسی و نشان‌دادن ضرورت توجه به امور کاربردشناختی و فرهنگی در فرآیند ارتباط است. نتایج این پژوهش نشان داد تعریف در دو زبان، بیشتر در موقعیت‌های غیر رسمی استفاده شده است. نزدیکی داده‌‌ها در انواع شرکت‌کنندگان زبان فارسی و اختلاف محسوس آن در عربی، بیانگر عدم تأثیر جایگاه و فاصله اجتماعی در زبان فارسی بر خلاف عربی است. همچنین فراوانی هدف تمجید در دو زبان و وجود اهداف منفی در پس تعریف، بیانگر شباهت فرهنگی دو زبان به یکدیگر است. لحن تحسین‌آمیز در فارسی و خوشحال در عربی بیش از سایر موارد استفاده شده است.‌ قوانین گفتمانی تعریف در دو زبان نیز نمایانگر تمایل به صراحت در تعریف بوده است. تعریف در دو زبان بیشتر به شکل صریح کاربرد داشته، و فراوانی موضوعات شخصیت و ظاهر، بیش از سایر موضوعات در هر دو زبان بوده است. همچنین صفات، بارزترین روش زبانی تعریف در دو زبان بوده، و مفاهیم دینی نیز بر کاربست این کنش در دو زبان مؤثر بوده‌اند.