بازشناسی مولفههای مسکن بومی از نظرگاه زیست پذیری( نمونه مورد مطالعه: شهر املش*)
نویسندگان
1 استادیارگروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 دانشیارگروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران .
3 دانشجوی دکتری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادگروه مهندسی طراحی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران .
doi
10.22124/upk.2024.19759.1648چکیده
بیان مسأله: دردنیای معاصر نمایانی معماری بومی کمرنگ شده و بافت شهرها، شکلی متفاوت و مدرن را پذیرفتهاند، زیستپذیری بر کیفیت زندگی، قابلیت پایداری، کیفیت مکان و اجتماع سالم تمرکز دارد و مسکن زیستپذیر بهعنوان پیشنهاد صاحبنظران برای دستیابی بهمکان مناسب زندگی است. هدف: این پژوهش، شناخت مولفهها و دستیابی بهراهکارهایی بهمنظور ارتقای زیستپذیری مسکن معاصر با توجه به عناصر ساختاری مسکن بومی است.مقاله با بررسی بناهای بومی شهر املش، بهعنوان نمونههای واجد ارزش در استان گیلان، به اثرگذاری عناصر معماری این بوم، بر زیستپذیری پرداخته است. پرسش پژوهش عبارتست از: عناصر مسکن بومی شهر املش چه تاثیری بر زیستپذیری دارند؟ چه ویژگیهایی از معماری بومی املش، برای ارتقای زیستپذیری مسکن معاصر، قابل دستیابی است؟.روش: روش توصیفی-تحلیلی و در پارادایم ساختارگرایی، در زمره پژوهشهای کاربردی کیفی قرار دارد.چارچوب محتوایی تحقیق متکی بر آرای راپاپورت مبنیبر تاثیرپذیری شکل معماری از فرهنگ است. ابزار پژوهش در بخش نظری بر مطالعات اسنادی و در بخش موردپژوهی بر مطالعات میدانی استوار است. یافتهها: یافتههای تحقیق نشان میدهد که خصوصیات زیستپذیری در مسکن بومی، متاثر از عناصر و فضاهای کارکردی این معماری بوده که درنمونههای موردی و عملکرد اجزای ساختاری مشهود است.از نتایج این تحقیق میتوان بهخصیصههای زیستپذیریِ مشاهده شده در معماری خانههای شهر املش از جمله سازگاری ساختار فیزیکی خانه با محیط پیرامونی، تامین رفاه و راحتی، حس تعلق بهمکان و هویتمندی، رضایت ساکنان، و نیز کیفیت مناسب زندگی، اشاره کرد که عمدتاً بر ویژگیهای ذهنی تاکید دارد.نتیجهگیری:نتایج حاصل از این پژوهش، خصوصیات کیفی زیستپذیری مسکن بومی، با ارایه تمهیداتی برای رسیدن به کیفیت مناسب، برای مسکن معاصر پیشنهاد شدهاستنکات برجسته:زیست پذیری در حل چالش های پیش رو شهروندان به معنای آینده پُر رونق ، زنده و پاسخگو و تامین کننده کیفیت مناسب زندگی است. این امر مستلزم تحقق سه هدف ، اجتماعات سرزنده، اقتصاد پویا و محیط زیست پایدار است.