اثر پیشگیرانه عصاره آبی دارچین سیلان (Cinnamomum zeylanicum) در برابر سمیت سلولی ناشی از سیکلوفسفامید در موش‌های نر سفید

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده تربیت معلم، دانشگاه القادسیه، القادسیه، عراق

doi
10.22103/jab.2025.24761.1654
چکیده

هدف: دارچین سیلان (Cinnamomum zeylanicum) یک گیاه دارویی است که به طور سنتی به دلیل خواص درمانی گسترده‌ای از جمله اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضد التهابی، ضد میکروبی و محافظت سلولی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مطالعات اخیر ترکیبات زیست‌فعال آن مانند سینام‌آلدئید و اوژنول را برجسته کرده‌اند که ممکن است در تنظیم استرس اکسیداتیو و آسیب‌های سلولی نقش داشته باشند. سیکلوفسفامید، یک داروی شیمی‌درمانی آلکیله‌کننده رایج است که به‌ویژه در درمان انواع سرطان‌ها و بیماری‌های خودایمنی مؤثر است، اما استفاده بالینی از آن به دلیل عوارض جانبی ژنوتوکسیک و سایتوتوکسیک، از جمله ناهنجاری‌های کروموزومی و سمیت تولیدمثلی محدود شده است. توسعه درمان‌های کمکی برای کاهش این عوارض مورد توجه روزافزون قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی نقش محافظتی دارچین سیلان در برابر سمیت ژنی و سلولی ناشی از سیکلوفسفامید در موش‌های نر آلبینو انجام شد تا احتمال استفاده از آن به عنوان یک عامل شیمی‌محافظ طبیعی را بررسی کند.مواد و روش‌ها: سی موش نر بالغ آلبینو به‌صورت تصادفی به سه گروه (n=10) تقسیم شدند. گروه اول (کنترل منفی) آب مقطر دریافت کرد. گروه دوم یک دوز درون‌صفاقی از سیکلوفسفامید (۲۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) دریافت نمود. گروه سوم همزمان عصاره دارچین سیلان (۱۰۰ میلی‌گرم/کیلوگرم) و سیکلوفسفامید (۲۰ میلی‌گرم/کیلوگرم) دریافت کرد. ناهنجاری‌های کروموزومی در سلول‌های مغز استخوان، ناهنجاری‌های مورفولوژی سر اسپرم، و شاخص میتوز برای تعیین میزان سمیت ژنتیکی و سلولی مورد ارزیابی قرار گرفتند.نتایج: موش‌هایی که همزمان با سیکلوفسفامید، عصاره دارچین دریافت کردند، کاهش قابل توجهی در ناهنجاری‌های کروموزومی و ناهنجاری‌های سر اسپرم نسبت به گروه دریافت‌کننده تنها سیکلوفسفامید نشان دادند. همچنین، افزایش چشمگیری در شاخص میتوز در گروه درمان ترکیبی مشاهده شد که نشان‌دهنده اثر محافظتی و احتمالاً بازسازنده بر تکثیر سلول‌های مغز استخوان است.نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان داد که دارچین سیلان دارای اثر محافظتی در برابر آسیب ژنتیکی و سلولی ناشی از سیکلوفسفامید در موش‌های نر آلبینو می‌باشد. ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ضد التهابی آن ممکن است به حفظ یکپارچگی سلولی و بهبود روند بازسازی پس از درمان شیمی‌درمانی کمک کنند. این نتایج نشان می‌دهد که دارچین سیلان می‌تواند به عنوان یک عامل درمانی مکمل برای کاهش عوارض جانبی سیکلوفسفامید در نظر گرفته شود. پیشنهاد می‌شود تحقیقات بیشتری، شامل مطالعات مولکولی و کارآزمایی‌های بالینی، برای درک بهتر مکانیسم اثر آن و بررسی ایمنی و کارایی آن در انسان انجام شود.