فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مطالعه با هدف شناسایی و طبقه‌بندی گونه‌های کرم خاکی موجود در استان بابل عراق با استفاده از روش‌های مولکولی انجام شد و همچنین تأثیر عوامل محیطی بر پراکنش و فراوانی این گونه‌ها بررسی گردید. با توجه به کمبود پژوهش‌ها در زمینه کرم‌های خاکی در عراق، این تحقیق سعی دارد درک روشن‌تری از تنوع گونه‌ای در این منطقه ارائه داده و بررسی کند که تغییرات ویژگی‌های خاک تا چه میزان بر حضور بوم‌شناختی این ارگانیسم‌ها اثر می‌گذارد.مواد و روش‌ها: کار میدانی در سه ایستگاه بوم‌شناختی متمایز در استان بابل که شرایط زیست‌محیطی و کاربری متفاوتی داشتند، انجام شد. نمونه‌برداری در سه فصل پاییز، زمستان و بهار در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ صورت گرفت. نمونه‌های خاک از هر سایت برای اندازه‌گیری دما، pH، هدایت الکتریکی (EC)، مجموع جامدات محلول (TDS) و میزان رطوبت مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند تا نمایه‌ای جامع از ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک ارائه شود. نمونه‌های کرم خاکی به صورت دستی جمع‌آوری و برای تجزیه‌ و تحلیل مولکولی نگهداری شدند. برای شناسایی گونه‌ها از بارکد DNA ناحیه ژنی 18S rRNA استفاده شد و توالی‌های حاصل برای مقایسه و تأیید در پایگاه داده GenBank متعلق به NCBI ثبت گردیدند.نتایج: هفت گونه Aporrectodea tuberculata، Aporrectodea caliginosa، Dendrobaena platyura، Fitzingeria platyura، Hormogaster redii، Lumbricus rubellus و Polytoreutus finni از طریق روش‌های مولکولی شناسایی شدند. همبستگی‌های آماری نشان داد که رطوبت و دمای خاک تأثیر قابل‌توجهی بر پراکنش کرم‌های خاکی دارند، به‌طوری‌که تراکم جمعیتی آن‌ها در دوره‌های گرم به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کرم‌های خاکی این منطقه واکنش‌های فیزیولوژیکی شدیدی نسبت به تنش‌های گرمایی و رطوبتی از خود نشان می‌دهند که این موضوع الگوهای مکانی و فصلی آن‌ها را شکل می‌دهد.نتیجه‌گیری: این مطالعه کارآمدی بارکدینگ DNA را برای شناسایی دقیق گونه‌های کرم خاکی تأیید کرده و داده‌های جدیدی را در مورد تنوع زیستی Oligochaeta در عراق ارائه می‌دهد. همبستگی مشاهده‌شده بین شرایط محیطی و جمعیت کرم‌های خاکی بر اهمیت مدیریت صحیح خاک برای حفظ تنوع زیستی تأکید دارد. انجام تحقیقات آینده با بهره‌گیری از نشانگرهای ژنومی گسترده‌تر و نقاط نمونه‌برداری بیشتر برای درک بهتر نقش‌های بوم‌شناختی این ارگانیسم‌ها در زیستگاه‌های متنوع عراق توصیه می‌شود.