بررسی تطبیقی ارزش حال انواع استراتژیهای سرمایه گذاری در شبکه حمل و نقل کشور (نمونه موردی آزادراه‌های بین شهری ایران)

نویسندگان

1 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، اهواز، ایران

2 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، اهواز، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، اهواز، ایران

4 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، اهواز، ایران

doi
10.22124/upk.2023.24445.1861
چکیده

بیان مسئله: با توجه به اهمیت آزادراه‌ها در اتصال سکونتگاه ­های شهری و نقش آن‌ها به عنوان زیرساخت اصلی حمل‌ونقل جاده‌ای کشور در توسعه شهرک‌ها، مدل سازی جدید مبتنی بر ریسک برای تصمیم‌گیری بهینه در مورد انتخاب استراتژی ساخت و بهره‌برداری - وانت از آزادراه‌ها در داخل شهرک‌ها کشور ارائه شده است. حداکثر کردن ارزش فعلی خالص سود برای جامعه عمومی تابع هدف اصلی است.هدف: حداکثر کردن ارزش فعلی خالص سود برای جامعه عمومی تابع هدف اصلی است.روش: در اینجا ارزش فعلی خالص پروژه‌های آزادراه با توجه به جریان درآمد و هزینه‌های پروژه به عنوان معیاری برای انتخاب استراتژی دولتی-خصوصی یا سنتی تعیین می‌شود. عوامل موثر بر مدل شامل طول و تعداد خطوط آزادراه، مدت زمان مشارکت بخش خصوصی، کشش تقاضا، سقف حجم ترافیک، نرخ تورم سالانه، حجم ترافیک سالانه و ساعات اوج مصرف برای محورهای موازی، درصد اجتناب از عوارض، نرخ عوارض سالانه. نرخ بهره بدون ریسک سالانه، نرخ تنزیل سالانه بخش دولتی و خصوصی، رشد اقتصادی و جمعیت سالانه کشور، رشد اقتصادی و جمعیت دو استانی که توسط آزادراه به هم متصل می‌شوند. میزان افزایش نرخ عوارض، وام‌ها و مالیات بخش خصوصی در نظر گرفته شده است. حجم تقاضا برای ترافیک در حین بهره‌برداری از آزادراه‌ها به عنوان یک عدم قطعیت و ریسک کاهش درآمد مربوطه از طریق سناریوی درخت احتمال در مدل پیشنهادی وارد شده و برای حل آن از الگوریتم ژنتیک استفاده شده است.یافته‌ها: نتایج شبیه‌سازی برای مطالعه موردی 1 نشان می‌دهد که ساخت هر پنج آزادراه، استراتژی PPP بهتر است. برای مطالعه موردی 2، با توجه به احتمال وقوع و شدت تقاضای سناریوهای مختلف برای استفاده از آزادراه های مورد مطالعه، مقدار ارزش فعلی خالص برای ساخت و بهره‌برداری از پروژه آزادراه چه با استراتژی PPP و چه با استراتژی سنتی تغییر می‌کند.. در این تحقیق مشاهده می‌شود که به جز آزادراه قم – مرکزی، بقیه آزادراه‌های مورد مطالعه دارای ارزش خالص فعلی منفی برای استفاده از استراتژی سنتی هستند. ارزش فعلی خالص ساخت و بهره‌برداری از پروژه آزادراه قم – مرکزی با استراتژی سنتی نسبت به استراتژی دولتی – خصوصی ارزش مثبت تری دارد، بنابراین بهتر است. این پروژه به صورت سنتی ساخته شود. از نتایج شبیه‌سازی بر اساس اطلاعات موجود می‌توان دریافت که به دلیل زمان کوتاه ساخت و شروع سریع بهره برداری و کیفیت تعمیرات، نگهداری و تعمیرات، بهترین گزینه برای ساخت و بهره‌برداری تمامی آزادراه‌ها، استراتژی دولتی-خصوصی است. بهبود زیرا ارزش فعلی خالص پروژه آزادراه با استفاده از این استراتژی نسبت به تدارکات سنتی مثبت‌تر می‌شود. در این مقاله مدل احتمالی برای انتخاب یک استراتژی دولتی-خصوصی یا سنتی برای پنج آزادراه مذکور در داخل کشور با توجه به عدم قطعیت تقاضای ترافیک توسعه داده شده و نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که ارزش فعلی خالص یک پروژه آزادراهی تحت تأثیر قرار گرفته است. احتمال و شدت سناریوهای تقاضای ترافیک از سوی دیگر، مدت زمان مشارکت بخش خصوصی عامل بسیار مهمی است که می تواند تأثیر زیادی بر سود بخش خصوصی و انگیزه آن‌ها داشته باشد و افزایش این عامل می‌تواند موجب افزایش سود آن‌ها شود.نتیجه­ گیری: نتایج شبیه‌سازی این واقعیت را ثابت می‌کند که ارزش فعلی خالص پروژه آزادراه تحت تأثیر مقادیر پیش‌بینی‌شده احتمال و شدت وقوع سناریوهای بهره‌برداری قرار می‌گیرد و از سوی دیگر، مدت زمان مشارکت عامل مهمی است که می‌تواند تاثیر زیادی بر سود داشته باشد. بخش خصوصی و انگیزه مشارکت آن‌ها باید موثر باشد و افزایش این مدت حداکثر سود را برای بخش خصوصی به همراه خواهد داشت.