فراترکیبی بر تحقیقات انجام شده با موضوع کیفیت زندگی شهری در سکونتگاههای غیررسمی در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 استادیار و عضو هئیت علمی گروه شهرسازی و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مراغه، مراغه، ایران
doi
10.22124/upk.2023.22756.1796چکیده
بیان مسئله: با وجود گذشت بیش از دو دهه از تحقیقات اولیه در مورد کیفیت زندگی شهری، همچنان این مفهوم با مفاهیمی همچون زیستپذیری شهری و سرزندگی شهری در یک ردیف معنایی تبیین می شوند و به وجوه متفاوتی که در بین این مفاهیم نهفته است، توجهی نشده است. کیفیت زندگی شهری همواره به یکی از موضوعات موردعلاقه پژوهشگران حوزه برنامه ریزی شهری تبدیلشده است و تمامی تمرکز آنان به بررسی کیفیت زندگی شهری در سکونتگاه های برنامهریزیشده معطوف شده است.هدف: هدف این پژوهش، بررسی و استخراج شاخص های تجزیهوتحلیل متون علمی در زمینه مطالعات سکونتگاه های غیررسمی و ارائه مدل تحلیلی ابعاد و مؤلفه های کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی است. روش: این پژوهش بنیادی بوده و با بهرهگیری از روش فراترکیب به بررسی نمونههای موردمطالعه (12 عنوان مقاله علمی – پژوهشی معتبر و 8 عنوان رساله دکترا و پایان نامه کارشناسی ارشد) در ده سال اخیر در ارتباط با کیفیت زندگی شهری در سکونتگاههای غیررسمی پرداخته است.یافتهها: با استناد به یافتههای تحقیق حاضر میتوان دریافت که به دلیل توجه به آزمون پایایی در بیش از 80 درصد پژوهشهای مورد بررسی میتوان با اطمینان بالایی در ارتباط با کیفیت مطالعات صورت گرفته و اندازه اثر آنها اظهارنظر نمود.از نظر ساکنین سکونتگاههای غیررسمی عوامل اقتصادی بیشترین تأثیر را در تعیین کیفیت زندگی آنان داشته است و همچنین در بین مؤلفههای اقتصادی مؤلفه درآمد ماهیانه در رتبه اول و پس از آن به ترتیب مؤلفههای هزینههای زندگی، وضعیت اشتغال، رضایت از فرصتهای شغلی، فاصله محل کار از سکونت، امنیت شغلی، تعداد افراد شاغل و در نهایت تعداد ساعات کاری هفته در رتبههای دوم تا هشتم قرار گرفتند.نتیجه گیری: تمامی متون علمی مورد بررسی به آزمودن نظریات پرداخته اند اما باعث نظریه سازی نشده اند. باوجود اینکه در بعضی از تحقیقات راهکارهای مناسبی ارائهشده است اما با توجه به ماهیت پژوهش ها نمیتوان آنها را در دسته تحقیقات بنیادی قرار داد. بهطورکلی میتوان گفت ضروری است تا تحقیقات بنیادی در این حوزه بیشتر موردتوجه قرار بگیرند.