مطالعه تنوع زیستی فیتوپلانکتونهای تولیدکننده امگا-۳ در ناحیه ساحلی سوبانگ، اندونزی
نویسندگان
1 گروه آموزش زیستشناسی، دانشکده تربیت و علوم تربیتی، دانشگاه IAIN شیخ نورجاتی چیرِبون، اندونزی.
2 کارشناسی داروسازی، مدرسه عالی علوم سلامت YLPP چیرِبون، اندونزی
3 برنامه تحصیلات تکمیلی، دانشگاه IAIN شیخ نورجاتی چیرِبون، اندونزی
doi
10.22103/jab.2025.24805.1662چکیده
هدف: اسیدهای چرب امگا-۳، اسیدهای چرب غیراشباع ضروری هستند که به دلیل فواید بیشمار برای سلامتی، از جمله محافظت قلبیعروقی، اثرات ضدالتهابی و حمایت از رشد سیستم عصبی شناخته شدهاند. این مواد مغذی عمدتاً در موجودات دریایی مانند ماهی و صدف یافت میشوند. با این حال، فیتوپلانکتونها به عنوان تولیدکنندگان اولیه در زنجیره غذایی دریایی، منبع اصلی اسیدهای چرب امگا-۳ در اکوسیستمهای آبی محسوب میشوند. بررسی فیتوپلانکتونها به عنوان منبع مستقیم و پایدار امگا-۳، پتانسیل امیدبخشی را برای صنایع بیوفارما و آبزیپروری فراهم میکند. هدف این مطالعه شناسایی و ارزیابی گونههای فیتوپلانکتونی با محتوای بالای امگا-۳ در آبهای ساحلی سوبانگ، اندونزی و بررسی کاربرد احتمالی آنها در آبزیپروری، بهویژه در تولید غذای ماهی بود.مواد و روشها: این پژوهش در ناحیه ساحلی چیلامایا گیرانگ، منطقه بلاناکان در شهرستان سوبانگ انجام شد. نمونههای آب از پنج ایستگاه مشاهده، جمعآوری و از نظر تنوع و فراوانی فیتوپلانکتون با استفاده از میکروسکوپ و روش شمارش سلولی سدگویک-رافتِر تحلیل شدند. غلظت کلروفیل a بهوسیله اسپکتروفتومتر برای برآورد زیستتوده فیتوپلانکتونی اندازهگیری شد. شناسایی گونهها برای تعیین ترکیب فیتوپلانکتون انجام شد و از شاخص تنوع شانون-وینر برای ارزیابی تنوع گونهای استفاده گردید. گونههای منتخب فیتوپلانکتون بهطور جداگانه از نظر میزان اسیدهای چرب امگا-۳ تحلیل شدند تا مناسب بودن آنها برای کاربرد در آبزیپروری بررسی شود.نتایج: فیتوپلانکتونهای ناحیه مورد مطالعه به سه گروه اصلی تاکسونومیک تقسیم شدند: سیانوفیتا، باسیلاریوفیتا و دینوفیتا. مقدار شاخص تنوع شانون-وینر در محدوده 0.07 تا 0.16 قرار داشت که نشاندهنده تنوع نسبتاً پایین گونهها در ایستگاههای نمونهبرداری بود. جنسهای شناساییشده شامل Chaetoceros ، Coscinodiscus، Pleurosigma، Nitzschia، Skeletonema، Rhizosolenia، Asterionella و Bacteriastrum بودند که در این میان، دیاتومها گروه غالب را تشکیل دادند. در بین آنها، Skeletonema sp. بیشترین فراوانی را در هر متر مکعب آب دریا داشت. با این حال، Chaetoceros sp. که دیگر عضو گروه باسیلاریوفیتا است، بالاترین میزان امگا-۳ را نشان داد و این موضوع پتانسیل بالای آن را بهعنوان منبعی ارزشمند از امگا-۳ برای تهیه غذای آبزیان برجسته میسازد.نتیجهگیری: یافتهها بر اهمیت Chaetoceros sp. بهعنوان یک تولیدکننده قوی امگا-۳ و قابلیت آن بهعنوان یک ماده اولیه پایدار در تغذیه آبزیان تأکید دارند. حضور غالب باسیلاریوفیتا و پتانسیل تغذیهای برخی گونههای دیاتومی نشان میدهد که پرورش هدفمند این فیتوپلانکتونها میتواند به توسعه روشهای پایدار و سازگار با محیط زیست در آبزیپروری کمک کند. تحقیقات بیشتر در زمینه پرورش در مقیاس بزرگ و ادغام این میکروجلبکها در سیستمهای پرورش آبزیان، میتواند پایداری و کارایی تولید غذای ماهی را بهبود بخشد.