تعیین ژنوتیپ ایزوله‌های بالینی Serratia marcescens با استفاده از تکنیک‌های مولکولی

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش، دانشگاه القادسیه، عراق

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش، دانشگاه القادسیه، عراق

doi
10.22103/jab.2025.24830.1665
چکیده

هدف: Serratia marcescens یک باسیل گرم‌منفی، بی‌هوازی اختیاری و متعلق به خانواده Enterobacteriaceae است. این باکتری یک پاتوژن فرصت‌طلب محسوب می‌شود که به‌دلیل نقش آن در طیف گسترده‌ای از عفونت‌های بیمارستانی و اکتسابی از جامعه، از جمله عفونت‌های دستگاه ادراری، عفونت‌های دستگاه تنفسی، عفونت‌های خونی و عفونت‌های زخم، مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. این باکتری همچنین به‌دلیل توانایی زنده‌ماندن در شرایط محیطی متنوع و مقاومت ذاتی به چندین نوع آنتی‌بیوتیک شناخته می‌شود که درمان عفونت‌های ناشی از آن را در محیط‌های بالینی چالش‌برانگیز می‌کند. ژن 16S rRNA، که در میان باکتری‌ها بسیار محافظت‌شده است، ولی دارای نواحی متغیر نیز می‌باشد، به‌طور گسترده برای مطالعات فیلوژنتیک و شناسایی باکتریایی استفاده می‌شود. تعیین ژنوتیپ با استفاده از آنالیز پلی‌مورفیسم طول قطعات برشی (PCR-RFLP) ژن 16S rRNA امکان تمایز سویه‌های باکتریایی را بر اساس حضور جایگاه‌های برش آنزیمی خاص فراهم می‌سازد. این تکنیک دیدگاه‌هایی در مورد تنوع ژنتیکی و روابط تکاملی بین ایزوله‌ها ارائه می‌دهد. هدف این مطالعه تعیین ژنوتیپ ایزوله‌های بالینی S. marcescens به‌دست‌آمده از منابع مختلف بهداشتی و درمانی در استان دیوانیه، عراق با استفاده از تکنیک‌هایی نظیر PCR، تعیین توالی و PCR-RFLP با آنزیم‌های برشی AluI و MspI و بررسی تنوع ژنتیکی ایزوله‌های محلی بود. مواد و روش‌ها: در مجموع ۲۰۰ نمونه بالینی از بیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان آموزشی دیوانیه و چندین درمانگاه خصوصی در سطح استان دیوانیه عراق جمع‌آوری شد. نمونه‌ها بر روی محیط‌های کشت انتخابی و افتراقی استاندارد کشت داده شدند. DNA ژنومی از ایزوله‌های خالص‌شده S. marcescens با استفاده از کیت تجاری استخراج DNA باکتری استخراج شد. شناسایی مولکولی با تکثیر ژن 16S rRNA با استفاده از پرایمرهای جهانی باکتریایی انجام شد. محصولات PCR ایزوله‌های تأییدشده S. marcescens خالص‌سازی شده و به یک مرکز تعیین توالی تجاری در کره جنوبی ارسال شدند. درخت‌های فیلوژنتیکی با روش Neighbor-Joining ساخته شدند. برای ارزیابی تنوع ژنتیکی در میان ایزوله‌های S. marcescens، آنالیز PCR-RFLP ژن 16S rRNA انجام شد. الگوهای RFLP متمایز تحلیل شدند و تعداد ژنوتیپ‌های مختلف بر اساس الگوی باندی حاصل از هر آنزیم تعیین گردید. نتایج: در مجموع ۲۰ ایزوله از منابع مختلف به‌دست آمد که شامل ۱۵ ایزوله (۷۵٪) از عفونت‌های دستگاه ادراری، ۳ ایزوله (۱۵٪) از سوختگی و زخم‌ها، و ۲ ایزوله (۱۰٪) از آسیب‌های چشمی بودند.نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که تکنیک‌های مولکولی داده‌های دقیقی در مورد ساختار ژنتیکی Serratia marcescens فراهم می‌کنند که موجب بهبود دقت تشخیص داده شده و مسیر توسعه ابزارهای تشخیصی حساس‌تر و قابل‌اعتمادتر را در آینده هموار می‌سازد.