تحلیل روابط علّی و تعیین اهمیت معیارهای حکمروایی مطلوب منابع آب کشاورزی با استفاده از تکنیک دیمتل و تحلیل فرآیند شبکه‌ای (DANP)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

4 دانشیار دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22092/jwra.2025.369018.1073
چکیده

حکمروایی به عنوان یکی از راه‌های کلیدی برای مدیریت بحران جهانی آب در دو دهه گذشته مطرح شده است. بنابراین، تحقیق حاضر بر آن است تا ضمن تحلیل عوامل مؤثر بر حکمروایی منابع آب کشاورزی، اهمیت آن‌ها را نیز مورد بررسی قرار دهد. برای این منظور، روش پژوهش حاضر از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی و از لحاظ هدف، کاربردی است. جامعه آماری شامل 30 نفر از خبرگان و متخصصان گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه‌های مختلف سطح کشور است. معیارهای نهایی با استفاده از ادبیات پژوهش موضوع مربوطه شناسایی و سپس بر اساس نظر خبرگان، روایی آن‌ها تأیید شد. به منظور تعیین اثرگذاری و اثرپذیری و همچنین تعیین اهمیت و وزن معیارها، از تکنیک ترکیبی دیمتل و تحلیل فرآیند شبکه‌ای DANPاستفاده شد. نتایج تحلیل اثرات معیارها نشان داد که شاخص مشارکت بیشترین تأثیرگذاری و شاخص ظرفیت‌سازی بیشترین تأثیرپذیری را دارند. همچنین، شاخص کارایی و اثربخشی بیشترین وزن را به خود اختصاص داده که نشان‌دهنده اهمیت بالای آن در حکمروایی منابع آب است. ولی، شاخص کیفیت نظارت و کنترل کمترین وزن را در میان سایر شاخص‌ها کسب نمود.