اثر تنش شوری بر خصوصیات ریشه ارقام جو Sahara 3771 (متحمل) و Clipper (حساس) به شوری

نویسندگان

1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

2 استاد گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز و قطب علمی اصلاح مولکولی غلات دانشگاه تبریز

3 استادیار گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

doi
چکیده

شوری یکی از مهم‏ترین تنش‏های غیر زیستی است که تولید محصولات کشاورزی را در خاک‏های مناطق خشک و نیمه خشک کاهش می‌دهد. برای بررسی تأثیر شوری بر خصوصیات ریشه، ارقام جو Sahara 3771 (متحمل به شوری) و Clipper (حساس به شوری) در یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار تحت شرایط عادی و تنش شوری 100 میلی‌مولار NaCl در کشت هیدروپونیک ارزیابی شدند. تیمار شوری پس از استقرار گیاهچه‌ها و در مرحله سه برگچه‌ای اعمال شد و تا مرحله ساقه‌دهی (5 هفتگی) ادامه پیدا کرد. به این ترتیب که، در روز اول اعمال تنش از 500 میلی‌لیتر NaCl به همراه نصف غلظت محلول هوگلند و از روز دوم به بعد از 1000 میلی‌لیتر NaCl همراه با غلظت کامل هوگلند استفاده شد. صفات طول، حجم، وزن تر و خشک ریشه، میزان فلورسانس کلروفیل برگ و میزان یون‌های K+ و Na+ در سه مرحله 24 ساعت بعد از اعمال تنش در مرحله سه برگی، سه هفته بعد از اعمال تنش در مرحله پنجه‌زنی و پنج هفته بعد از اعمال تنش در مرحله ساقه‌دهی اندازه‌گیری شدند. تجزیه واریانس داده‌ها و مقایسه میانگین‌ها نشان داد که شوری 100 میلی‌مولار در مقایسه با شرایط عادی باعث کاهش معنی‌دار وزن تر ریشه و نسبت K+/Na+ شد. بین مراحل رشدی از نظر وزن تر و خشک ریشه تفاوت معنی‌دار وجود داشت و با پیشرفت مراحل رشدی میزان این صفات افزایش یافت. ارقام از نظر وزن تر و حجم ریشه در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی‏داری نشان دادند. بیشترین طول و حجم ریشه مربوط به رقم Sahara 3771 در مرحله ساقه‌دهی بود و تنش شوری باعث کاهش بیشتر وزن تر ریشه و نسبت K+/Na+ در رقم حساس (Clipper) در مقایسه با رقم متحمل (Sahara 3771) شد.