مطالعۀ تطبیقی سلب آزادی فرد تحت‌نظر در حقوق ایران و افغانستان با تأکید بر میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ حقوق- پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکدة حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکدۀ حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jcl.2018.257601.633666
چکیده

آزادی شخصی یک حق مطلق و بدون قید و شرط نیست. میثاق و قوانین و مقررات ایران و افغانستان، آزادی را به‌عنوان یک اصل در طول فرایند دادرسی کیفری به‌رسمیت شناخته و سلب آن را به‌عنوان آخرین چاره در کوتاه‌ترین دورة زمانی مناسب همراه با تضمین‌های شکلی و ماهوی کافی طبق قانون، استثنا کرده و برشمرده‌اند؛ به‌طوری که مادۀ 9 میثاق، سلب آزادی فرد مظنون را طبق قانون مجاز دانسته است. کمیتۀ حقوق بشر هم دولت‌های عضو را به رعایت معیارهای دادرسی عادلانه مکلف کرده‌ است. قانون آیین دادرسی کیفری افغانستان فردی را که در اختیار مأموران ضبط قضایی قرار دارد، مظنون تلقی کرده و جهات تحت‌نظر را صرفاً در جرایم مشهودِ مهم احصا نموده است. ولی چنین فردی در حقوق ایران متهم تلقی شده، به ضابطان دادگستری این صلاحیت داده‌ شده است که آزادی افرادِ متهم را در جرایم مشهود و غیرمشهود اعم از اینکه مهم باشد یا کم‌اهمیت، برای مدت حداکثر 24 ساعت تحت‌نظر، سلب نمایند؛ درحالی که به‌موجب استاندارهای بین‌المللی دادرسی عادلانه، برای تخلفات کوچک ضابطان می‌توانند تدابیر غیربازداشتی مناسبی را اعمال کنند.