فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاربرد وسیع و روز‌افزون پرتو‌های یونساز در بخش‌های مختلف صنایع، پزشکی، کشاورزی؛ تحقیقات ریسک پرتوگیری کارکنان و مردم را افزایش داده است. پرتوهای یونساز به عنوان یک عامل کلاستوژن قوی سبب بروز انواع آسیب‌های DNA و شکست‌های کروموزومی می‌گردد. دزیمتری بیولوژیک با استفاده از آنالیز سیتوژنتیک لنفوسیت‌های خون محیطی انسان کاربرد وسیعی در تخمین دز پرتو در موارد پرتو‌گیری شغلی وحوادث پرتوی، به خصوص در مواردی که دزیمتری فیزیکی موجود نبوده و یا اطلاعات حاصل از آن دقیق نباشد، دارد. اطلاعات حاصل از دزیمتری بیولوژیکی، پزشک را در اتخاذ تدابیر درمانی مناسب کمک می­کند. چندین روش سیتوژنتیک جهت تخمین دز بیولوژیکی وجود دارد که با این روش‌ها می­توان انواع آسیب‌های کروموزومی ناپایدار و پایدار ناشی از پرتو را سنجیده و با استفاده از منحنی کالیبراسیون مناسب که قبلاً در آزمایشگاه و با پرتوهایی با همان کیفیت تهیه شده باشند، دز جذب شده را تخمین زد. در حال حاضر، دزیمتری بیولوژیکی بر اساس بررسی کروموزوم‌های دی‌سانتریک روش اصلی و معتبر تخمین دز در موارد پرتو‌گیری شغلی و حوادث پرتوی است. علاوه بر آن آنالیز جابه­جایی‌های کروموزومی با رنگ‌آمیزی (FISH)، سنجش ریز هسته یا میکرونوکلئوس(MN) و تراکم پیش‌رس کروموزومی(PCC) از دیگر روش‌های سیتوژنتیک در بیودزیمتری هستند. نشانگرهای بیولوژیک دیگری نیز وجود دارند که به دلایل مختلف کاربرد آن­ها محدود و یا در مرحله تحقیقاتی می­باشد.