کیفیت بوم‌شناختی و میکروبیولوژیکی برخی نوشابه‌ها و آب‌میوه‌ها در بازارهای عراق

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بابل، عراق

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بابل، عراق

doi
10.22103/jab.2025.24969.1676
چکیده

هدف: نوشابه‌ها و آب‌میوه‌ها از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌ها در سطح جهان محسوب می‌شوند و در عراق نیز جزو اجزای اصلی رژیم غذایی بسیاری از خانوارها هستند. با وجود محبوبیت بالای آن‌ها، نگرانی‌هایی درباره ترکیب تغذیه‌ای و احتمال آلودگی میکروبی این نوشیدنی‌ها وجود دارد، که در صورت نبود نظارت مناسب، ممکن است سلامت عمومی را به خطر بیندازند. هدف این مطالعه، ارزیابی کیفیت بوم‌شناختی، فیزیکوشیمیایی و میکروبیولوژیکی تعدادی از نوشابه‌ها و آب‌میوه‌های موجود در بازارهای استان بابل عراق است.مواد و روش‌ها: نمونه‌هایی از نوشابه‌ها و آب‌میوه‌های بسته‌بندی‌شده از بازارهای مختلف در تمام نواحی استان بابل جمع‌آوری شدند. این نمونه‌ها از نظر پارامترهای فیزیکی و شیمیایی از جمله میزان قند، pH، دی‌اکسید کربن (CO₂) و غلظت اسید سیتریک مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین، آزمایش‌های میکروبیولوژیکی برای شناسایی حضور باکتری‌ها، کپک‌ها و مخمرها انجام شد.نتایج: میزان قند در نوشابه‌ها بین 22/14 تا 99/19 گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر (به ترتیب در نمونه‌های SD15 وSD2) و در آب‌میوه‌ها تا 3/23 گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر (FJ7) و ۲۲ گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر در نمونه‌های FJ5، FJ6 و FJ11 گزارش شد. دی‌اکسید کربن تنها در نوشابه‌ها یافت شد و حداکثر میزان آن 3/4 گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر در نمونه SD4 بود، در حالی که در هیچ‌یک از نمونه‌های آب‌میوه مشاهده نشد. مقدار pH در نوشابه‌ها بین 2 (SD2) تا 1/4 (SD14) و در آب‌میوه‌ها بین 2 ( FJ1، FJ5 و FJ15) (FJ3) متغیر بود. غلظت اسید سیتریک در نوشابه‌ها از 04/1 گرم در لیتر (SD2) تا 25/3 گرم در لیتر (SD11) و در آب‌میوه‌ها از 99/0 گرم در لیتر (FJ1) تا 11/5 گرم در لیتر (FJ7) بود. اسید فسفریک تنها در نمونه‌های کوکاکولا، پپسی، آب انگور و آب انار یافت شد و هیچ‌گونه الکلی در هیچ‌یک از نوشیدنی‌ها شناسایی نشد. رشد باکتریایی در اکثر نمونه‌های نوشابه مشاهده نشد، به‌جز در نمونه‌های SD2، SD4، SD5، SD6، SD9، SD12 وSD18. در آب‌میوه‌ها، شمارش باکتری‌ها از عدم رشد در نمونه‌های FJ3، FJ4، FJ8، FJ9 و FJ14 تا ۳ کلنی در ۱۰۰ میلی‌لیتر در FJ5 متغیر بود. رشد مخمر تنها در SD4، SD10، FJ8 و FJ14 مشاهده شد و کپک‌ها درSD1، SD7، SD12، FJ3، FJ12 و FJ15 یافت شدند.نتیجه‌گیری: اکثر نوشابه‌ها و آب‌میوه‌های مورد بررسی با استانداردهای ایمنی و کیفیت عمومی مطابقت داشتند و آلودگی میکروبی محدودی نشان دادند و ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی قابل قبولی داشتند. با این حال، نظارت‌های دوره‌ای و کنترل کیفیت سخت‌گیرانه همچنان برای حفظ ایمنی این نوشیدنی‌های پرمصرف ضروری است.