تبیین مفهوم شکنندگی شهر و بررسی ابعاد و مؤلفه های های شهر شکننده مبتنی بر مرور نظام مند
نویسندگان
1 دانشیار، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 پژوهشگر دکتری، شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3 استاد، گروه شهرسازی، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22124/upk.2023.22577.1783چکیده
بیان مسئله: امروزه بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی میکنند و با توجه به روندهای جمعیتشناسی، شهرها بهشدت تحتفشار هستند. بااینحال تنها تعداد کمی از آنها بهاندازه کافی مجهز به ابزاری برای مقابله با چالشهای جهانی قرن بیست و یکم هستند و اگر بهدرستی مدیریت نشوند، ممکن است بهطور فزایندهای شکننده شوند.هدف: این پژوهش در راستای درک شکنندگی و شناسایی عوامل ایجاد شکنندگی در شهرها در جهت معکوس ساختن روند شکنندگی گام برمیدارد.روش: پژوهش حاضر از طریق مرور نظاممند مبتنی بر الگوی 7 مرحلهای با توجه به گزارش ترجیحی برای رهنمودهای بررسی سیستماتیک، با تدوین استراتژی جستجوی مقالات بر اساس واژگان «شکنندگی»، «شهر شکننده»، «شکنندگی شهر» و «شکنندگی کشور» در پایگاههای استنادی معتبر آغاز گردید، که در مجموع به یافتن 722 منبع (اعم از مقاله، کتاب و گزارشهای رسمی) انجامید. پس از طی مراحل 7گانه از این تعداد، 86 منبع برگزیده بهمنظور بررسی عمیقتر انتخاب شد.یافتهها: نتایج نشان میدهد که شکنندگی شهر به معنای شکسته شدن شهر در برابر انباشتی از خطرات چندگانه است؛ بااینحال اجتنابناپذیر و برگشتپذیر است. در ادامهی بررسیهای انجامشده شش بعد (نهادی؛ اقتصادی؛ اجتماعی؛ زیستمحیطی؛ شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی افراد؛ و روابط بینالمللی) شناسایی شد که فاکتورهای احصا شده در این ابعاد دستهبندی شدند و در نهایت چارچوب مفهومی شکنندگی شهر شکل گرفت.نتیجه گیری: پژوهش حاضر بیان میکند که شهرهایی که در جهت رفع شکنندگی سرمایهگذاری میکنند، بیشتر در آینده رشد خواهند کرد. بر این اساس، برنامهریزان شهری باید سیاستهایی با هدف کاهش شکنندگی شهر را در برنامهریزیهای توسعه بگنجاند و در تلاش گستردهتری برای تقویت زیرساختهای ضعیف و گسترش معیشت گام بردارد.