بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش کشاورزی شهری توسط خانوار: مطالعه موردی استان‌های تهران و البرز

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، البرز، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، البرز، ایران

doi
10.30490/aead.2025.367351.1648
چکیده

امروزه، رشد جمعیت شهری همراه با کاهش جمعیت روستایی، تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی و کاهش تولید محصولات کشاورزی، به بروز مشکلات فراوان در کشورها دامن زده است. کشاورزی شهری به مفهوم انجام فعالیت‌های کشاورزی در شهر و پیرامون آن، به‌عنوان راهکاری نوین با قابلیت افزایش پایداری شهرها و امنیت غذایی، موضوعی نسبتاً جدید است که توسعه آن به افزایش پایداری شهرها و ایجاد امنیت غذایی می‌انجامد. هدف تحقیق حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش کشاورزی شهری توسط خانوارهای ساکن استان‌های تهران و البرز بود و بدین منظور، از روش علمی- اکتشافی استفاده شد؛ همچنین، گردآوری داده‌های پژوهش با تکمیل پرسشنامه در سال 1403 صورت گرفت و روایی پرسشنامه نیز توسط گروهی از اعضای هیئت‌ علمی و کارشناسان مرتبط تأیید شد. افزون بر این، بررسی پایایی پرسشنامه از طریق پیش‌آزمون و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ انجام و با مقدار 0/853 تأیید شد. جامعه آماری تحقیق خانوارهای ساکن استان‌های تهران و البرز بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده در دسترس و با بهره‌‏گیری از رابطة کوکران، 245 خانوار به‏‌عنوان نمونه انتخاب شدند. بر اساس نتایج به‌‏دست‌‏آمده از تحلیل عاملی- اکتشافی، موانع پذیرش کشاورزی شهری توسط خانوارها، به‏ترتیب، در دوازده عامل اصلی با نام‌های «بهره‌برداری»، «مبتدی»، «اقتصادی»، «روان‏شناسی»، «زیست‌محیطی»، «سلامتی»، «پایداری»، «زیرساخت»، «محدودیت‌ها»، «انتخاب شخصی»، «آگاهی و نگرش» و «موانع و خطرات» دسته‌بندی شدند که در مجموع، 65/5 درصد از کل واریانس را تبیین می‌کنند. بر این اساس، راهکارهایی مانند تقویت برنامه‌های آموزشی برای افراد مبتدی و ارائه تسهیلات مالی، و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها به افزایش مشارکت در کشاورزی شهری کمک می‌کند..