تبیین فرایند طراحی شهری همکارانه با بهره گیری از رهیافت تفکر طراحی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22124/upk.2022.22308.1764
چکیده

بیان مسئله: لازمه‌ی طراحی شهری نوعی همکاری است که کنشگران در آن بتوانند ضمن ایجاد درک مشترکی از فعالیت‌هایشان در یک فرایند یکپارچه‌ی منطقی، به ماهیت نوآورانه راه‌حل‌های طراحی پاسخ دهند. این مهم عمدتاً با تعارضاتی مواجه است، زیرا علیرغم کاربرد روش‍های علمی و همکارانه قبل از مرحله تولید طرح، بخش طراحی غالباً به صورت بخشی و مجزا، از سوی طراحان و بدون همکاری معنادار سایر کنشگران انجام می‌شود. به گونه‌ای که محصول طراحی با حداقل تعامل و با رویکرد "دانای کل" و  "جعبه سیاه  طراحی" به وجود می‌آید. هدف: هدف از این تحقیق ارائه چارچوب مفهومی برای عملیاتی کردن فرایند طراحی شهری همکارانه در مرحله تولید طرح با تعامل کنشگران است. روش: این موضوع با واکاوی دو رهیافت عقلانیت همکارانه و تفکر طراحی انجام شده است که مورد دوم کمتر در طراحی شهری و بیشتر در سایر حوزه‌های طراحی مورد توجه بوده است. یافته‌ها: یافته‌های این تحقیق که در قالب گام‌های هشتگانه تبیین شده است، نشان می‌دهد مرحله طراحی، خود فرایندی چندی بعدی، چند سطحی و چند عاملی است که نیازمند چرخه‌ای متوالی از مفهوم‌سازی، ساخت و پردازش ایده، ارائه راه‌حل‌ها و ارزیابی آنهاست. نتیجه­ گیری: فرایند طراحی همکارانه بر پایه یادگیری، شبکه‌ای از تعامل و تصمیم گیری را بین کنشگران شامل مدیران و متولیان، متخصصین و تهیه کنندگان طرح اعم از طراح شهری و یا سایر حوزه های مرتبط، سرمایه گذاران، و کاربران به‌وجود می‌آورد که با استفاده از مهارت‌های اجتماعی و فنآورانه، چالش بین استفاده از روش‌های علمی و کشف و شهودی را در طراحی شهری به حداقل رسانده و بستر  مشارکت خلاقانه‌ای را در طراحی شهری (در مرحله تولید طرح) فراهم می‍کند.