بررسی اثرهای تغییر اقلیم و تاریخ کشت در سناریوهای پانل بینالمللی تغییر اقلیم بر عملکرد نخود فرنگی با استفاده از مدل AquaCrop
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
2 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
4 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
doi
10.22092/jwra.2025.366835.1053چکیده
به منظور استفاده از مدل های گیاهی برای بررسی اثرات تغییر اقلیم بر عملکرد محصولات زراعی، مدل AquaCrop برای شبیهسازی مقدار عملکرد دانه نخودفرنگی در اقلیم آینده، در تیمارهای مختلف آبیاری و تاریخهای مختلف کشت در شهرستان بابل بکار گرفته شد. برای شبیهسازی مقادیر عملکرد دانه و زیست توده نخودفرنگی در سه دهه آینده، برای تاریخ های کشت 25 مهر، آبان (2، 9، 16، 23 و 30) و 7 آذر تحت گزینه های وضعیت اقلیمی آینده 126SSP، 245SSP و 585SSP از گزارش ششم پانل بینالمللی تغییر اقلیم (IPCC ) و در سه سطح 100% (I1)، 80% (I2)و 60% (I3) آبیاری کامل استفاده شد. با توجه به نتایج، بیشترین عملکرد نخودفرنگی در دهه 32-2023 در تیمار I1گزینه 585 SSP در 16 آبان به مقدار 7/3 تن در هکتار و کمترین عملکرد در تیمار I3 گزینه ی 585SSP در 7 آذر برابر 4/1 تن درهکتار شبیهسازی شد. بیشترین عملکرد نخودفرنگی در 42-2033 در تیمار I1گزینه ی 585SSP در 23 آبان برابر 4/8 تن در هکتار و کمترین عملکرد در I3گزینه ی 245SSP در 7 آذر برابر 4/4 تن بر هکتار بود. بیشترین عملکرد نخودفرنگی در 52-2043 در I1 گزینهی 585SSP در 9 آبان برابر 8/7 تن در هکتار و کمترین عملکرد در تیمار I3گزینه ی 126SSP در 25 مهر به مقدار 3/9 تن بر هکتار شبیهسازی شد. بیشترین مقدار زیست توده نخودفرنگی در 2032-2023 در تیمار I1گزینه 585 SSP در 23 آبان به مقدار17/1 تن در هکتار و کمترین مقدار در تیمار I3 گزینه ی 585SSP در 7 آذر به مقدار10/3 تن بر هکتار بهدست آمد. نیز، بیشترین مقدار زیست توده در 42-2033 در تیمار I1گزینهی 585SSP در 30 آبان برابر 20/1 تن در هکتار و کمترین مقدار در I3 گزینهی 245SSP در 7 آذر به مقدار11/1 تن بر هکتار شبیهسازی شد. بیشترین مقدار زیست توده در 52-2043 در I1 گزینه ی 126SSP در 23 آبان به مقدار 20/6 تن در هکتار و کمترین مقدار در تیمار I3تحت گزینه ی 245SSP در 7 آذر برابر 12/7 تن بر هکتار شد. بنابراین بهترین زمان تاریخ کشت برای گیاه نخودفرنگی در شهرستان بابل در تاریخ های 9، 16 و 23 آبان در تیمار آبیاری I1 میباشد که از این نتایج میتوان برای مدیریت بهتر کشت و آبیاری در شهرستان بابل استفاده نمود. به طور کلی تغییر اقلیم میتواند هم باعث افزایش و هم کاهش عملکرد و زیستتوده نخودفرنگی شود، اما با مدیریت مناسب آبیاری و انتخاب تاریخ کشت، احتمال افزایش عملکرد بیشتر است.