اثر افزایش فشار کارکرد و شوری آب بر عملکرد برخی از قطره‌چکان‌های تنظیم‌کننده فشار

نویسندگان

1 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران.

2 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

3 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

4 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

5 دانشیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران.

doi
10.22092/jwra.2024.366784.1052
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثرات فشار کارکرد و شوری آب آبیاری بر عملکرد قطره‌چکان‌های رایج تنظیم‌کننده فشار طراحی و انجام شد. بر این اساس، سه نشان تجاری قطره‌چکان با نام‌های نتافیم، یورودریپ و پرسی زالوان در دو آبدهی 8 و 24 لیتر در ساعت و تحت فشار کارکردهای 0/5، 1/5 و 2/5 بار و دو سطح شوری آب 5 و 12 دسی زیمنس بر متر مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که افزایش فشار از 0/5 تا 2/5 بار و افزایش شوری از 5 به 12 دسی زیمنس بر متر منجر به افزایش و یا عدم تغییر ضریب تغییرات آبدهی در قطره‌چکان‌های مختلف ‌می‌شود. مقایسه نتایج ارزیابی‌ها قبل (قطره‌چکان نو) و بعد از انجام آزمایشات نشان داد که تغییرات مشاهده شده در اثر یکی از عوامل تغییر فشار، شوری آب و یا جزو ذات قطره‌چکان ‌می‌باشد. با این حال، نتایج نشان دهنده عدم وقوع گرفتگی معنی دار و قابل توجه در اثر تغییر شوری در قطره‌چکان‌های مختلف و در شرایط کاربرد فشارهای متفاوت بود. هر چند که در قطره‌چکان‌های نتافیم و یورودریپ (هشت لیتر در ساعت)، میانگین گیری نتایج نشان دهنده اثر افزایش شوری بر کاهش آبدهی بود. این میزان کاهش در نتافیم 3/8 % و در یورودریپ نیز 2/6% بود. با توجه به نتایج، کاربرد فشار 2/5 بار منجر به ورود قطعات و اجسام جامد موجود در لوله‌های آبیاری و یا عبور کرده از سامانه فیلتراسیون به درون قطره‌چکان‌ها شد و میزان آبدهی را به مقدار قابل توجهی کاهش داد. اگر چه می توان این مشکل را با شستشوی لوله ها قبل از شروع به کار سیستم تا حدود زیادی مرتفع نمود. قطره‌چکان‌های نتافیم هشت لیتر در ساعت علیرغم عدم ورود قابل توجه این اجسام دارای مشکل چسبندگی دیافراگم بودند و به نوعی بیشترین کاهش آبدهی را به این دلیل نشان دادند. بررسی دقیق نمونه‌های تخریب شده نشان داد که دلیل این تفاوت‌ها، شکل و ساختار متفاوت مجرای ورود آب می‌باشد. بر این اساس، کوچک بودن سطح مقطع ورود آب به درون قطره‌چکان‌ها ورود قطعات جامد را کاهش می‌دهد. بنابراین در نمونه‌های پرسی زالوان با بیشترین سطح مقطع، بالاترین میزان ورود اجسام خارجی و در نمونه نتافیم هشت لیتر در ساعت کمترین میزان ورود اجسام به دلیل کاربرد فشار کارکرد 2/5 بار مشاهده گردید.