واکاوی اثرات فرم شهری بر سلامتی شهروندان، نمونه موردی: مناطق 3 و 4 شهر ارومیه
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی ,و هنر ، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری ، شهرسازی و هنر ، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.22124/upk.2023.23262.1816چکیده
رشد سریع شهرنشینی و گسترش فیزیکی شهرها در دهههای اخیر با پیامدهای منفی بسیاری در ابعاد مختلف همراه بوده است. یکی از مهمترین این پیامدها، کاهش سلامتی شهروندان تحت تأثیر عواملی همچون وابستگی به خودروی شخصی، کاهش پیاده مداری (بهعنوان فعالیت بدنی روزانه) و توزیع نامناسب فعالیتها است. در این راستا، موضوع سلامت در شهر در سالهای اخیر موردتوجه قرارگرفته است. تحقیقات نظری بیانگر آن است که فرم شهری که شامل مجموعهای از ویژگیهای کالبدی و غیر کالبدی در شهر است، در کاهش یا افزایش سلامتی ساکنین مؤثر است. ازاینرو، هدف این تحقیق، بررسی رابطه بین فرم شهری و سلامتی شهروندان در شهر ارومیه است. بهعبارتدیگر، این تحقیق به دنبال آن است تا مهمترین عناصر فرم شهری با تأکید بر میزان فشردگی و پراکندگی مناطق شهر ارومیه را شناسایی کند که بر سلامت عمومی تأثیر بیشتری دارند. روش این تحقیق بهصورت توصیفی و تحلیلی و همچنین توسعهای – کاربردی است. جمعآوری اطلاعات نیز بر اساس مطالعات اسنادی و پیمایش (توزیع پرسشنامه میان ساکنین مناطق 3 و 4 شهر ارومیه) است. برای تحلیل از روش تاپسیس استفاده میشود. نتایج این تحقیق نشان داد که در میان عوامل یازدهگانه فرم شهری در سه دسته زیستمحیطی، اجتماعی و کالبدی، مهمترین عامل مؤثر بر سلامتی شهروندان، میزان فشردگی بافت است و پسازآن اختلاط کاربری، کیفیت فضاهای پیاده، کیفیت هوا و کیفیت فضاهای سبز در رتبههای بعدی قرار دارند. نتایج تحلیل تاپسیس نشان داد که طبق نظر ساکنین، وضعیت فعلی فرم منطقه 4، تأثیر بیشتری بر سلامتی شهری دارد و این نشان میدهد که فرم شهری فشرده (و عناصر آن) بر سلامت عمومی تأثیر بیشتری نسبت به فرم شهری پراکنده (منطقه 3) دارد. این یافتهها با مطالعات نظری صورت گرفته، سازگاری دارد.
