شبیه‌سازی عملکرد و کارایی مصرف آب کلزای پاییزه با استفاده از مدل APSIM-canola در استان لرستان

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

4 دانش‌آموخته دکترای گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، ایران.

doi
10.22092/jwra.2024.365786.1041
چکیده

در سال‌های اخیر، بهبود عملکرد و افزایش کارایی مصرف آب محصولات زراعی به یکی از اهداف مهم پژوهش‌گران تبدیل شده است. از این‌رو، هدف این پژوهش شناسایی رقم مناسب و روش آبیاری بهینه در گیاه کلزای پاییزه بود. به این منظور، پژوهشی با استفاده از مدل شبیه­ سازی APSIM بر روی سه رقم کلزای پاییزه Hyola308، Hyola401 و RGS003 و چهار تیمار آبیاری (آبیاری کامل، قطع آبیاری در گلدهی، قطع آبیاری در غلاف­بندی و قطع آبیاری در پر شدن دانه) در چهار شهرستان استان لرستان انجام شد. نتایج به­دست آمده نشان داد که بیشترین عملکرد دانه در خرم­آباد، پلدختر و کوهدشت با کشت رقم Hyola401 و آبیاری کامل (به­ ترتیب 5361، 5378 و 4488 کیلوگرم در هکتار) و در شهرستان الشتر با کشت رقم Hyola308 و استفاده از یکی از تیمارهای قطع آبیاری (2634 کیلوگرم در هکتار) به­دست آمد. نتایج همچنین نشان داد که کشت رقم Hyola401 و قطع آبیاری در مرحله گلدهی در  پلدختر و خرم­آباد و آبیاری کامل در کوهدشت به­ترتیب با 0/457، 0/398 و 0/307 کیلوگرم بر مترمکعب منجر به بیشترین کارایی مصرف آب در این مناطق شد. در شهرستان الشتر نیز کشت رقم Hyola308 و قطع آبیاری در مرحله گلدهی بیشترین کارایی مصرف آب (0/239 کیلوگرم بر مترمکعب) را موجب گردید. یافته­ های این پژوهش نشان داد که در بوم ­نظام­های کشت کلزا در این مناطق، گزینش رقم مناسب (ارقام با درصد بیشتر غلاف بارور در شرایط تنش رطوبتی) و اتخاذ روش صحیح مدیریت آبیاری، به شکل قابل توجهی به شرایط دمایی آن منطقه بستگی دارد.