ارزیابی تاثیر عصاره گیاه دارویی مورینگا اولیفرا (Moringa oleifera L.) و زآتین بر کشت درون شیشه‌ای گیاه ارکیده فالانوپسیس

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2 استادیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22103/jab.2024.23849.1585
چکیده

هدف: ارکیده‎ فالانوپسیس به‎دلیل گل‌های بزرگ، رنگارنگ و بادوام و همچنین سازگاری بالا به‌عنوان محبوب‌ترین جنس ارکیده در صنعت باغبانی شناخته شده و در بازارهای بین‌المللی گل از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار می‌باشد. تکنولوژی کشت بافت گیاهی به‌طور گسترده‌ای برای تکثیر سریع و در مقیاس بالا این گونه به‌کار گرفته شده است. برگ‌ مورینگا سرشار از هورمون‌های سیتوکین طبیعی (زآتین)، اسید اسکوربیک و مواد معدنی مانند کلسیم، پتاسیم و آهن است که می‌تواند از رشد درون شیشه‌ای گیاه ارکیده فالانوپسیس حمایت کند. لذا هدف از این تحقیق ارزیابی تاثیر عصاره گیاه دارویی مورینگا اولیفرا و زآتین بر رشد درون شیشه‌ای گیاه ارکیده فالانوپسیس می‌باشد.مواد و روش‌ها: به‌منظور اجرای این پژوهش، ابتدا ساقه گلدهنده تهیه و برای تشکیل گیاهچه‌ نهایی استفاده شد. پس از تهیه عصاره‌ گیاه مورینگا، غلظت‌های مختلف از عصاره گیاهی و هورمون زآتین تهیه و در محیط کشت‌ گیاه ارکیده فالانوپسیس اعمال شد. پس از اندازه‌گیری صفات تعداد برگ، تعداد ریشه، طول برگ، طول ریشه، ارتفاع گیاهچه، درصد گیاهچه های زنده، آلوده و قهوه‌ای شده تجزیه و تحلیل داده‌ها انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که پس از حدود دو ماه روی برخی ساقه‌های گل‌دهنده برگ تشکیل شد. درصد آلودگی ریزنمونه‌ها توسط تیمار چهارم ضدعفونی (S4) به صفر رسید. در این روش استریل‌سازی از ترکیب قارچ کش بنومیل و کلرید جیوه استفاده شد که با کاربرد این مواد آلودگی حذف گردید. همچنین بالاترین میزان باززایی در روش چهارم ضدعفونی و جهت عمودی ریزنمونه (S4D2) مشاهده شد. افزودن 150 میلی‌گرم در لیتر عصاره برگ مورینگا و زاتین 5/1 میلی‌گرم در لیتر سبب افزایش تعداد برگ شد. عصاره برگ مورینگا به‌طور معنی‌داری سبب افزایش تعداد ریشه، طول برگ، طول ریشه و وزن تر و خشک گیاهچه و فعالیت آنتی‌اکسیدانی شد. تیمار مورینگا با غلظت‌های مختلف درصد آلودگی گیاهچه‌های ارکیده را به صفر رساند. همچنین کاربرد مورینگا از قهوه‌ای شدن گیاهچه جلوگیری کرد. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، تیمار عصاره برگ مورینگا با غلظت 150 میلی‌گرم در لیتر در کشت بافت ارکیده به‌عنوان جایگزینی برای هورمون زآتین پیشنهاد می‌شود.