فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضاهای عمومی شهری به عنوان یکی از عناصر مهم در ساختار شهری شامل میدان‌ها، خیابان‌ها، پلازاها، پارک‌ها و ... هستند و همواره میزان عمومیت آن‌ها مورد بحث بوده است. اخیرا گرایش به سمت فضاهای نیمه‌عمومی و توجه کم‌تر به فضاهای عمومی شهری موجب کاهش میزان عمومیت و کارکرد و جایگاه پیشین این فضاها شده است و فضاهایی با کیفیت نامطلوب عمومیت شکل گرفته‌اند. هدف از این مطالعه، کاوش مفهوم عمومیت و مدل‌های ارزیابی آن، ارائه چارچوب مفهومی و سپس مدلی برای ارزیابی عمومیت فضاهای شهری است. جهت تدوین چارچوب مفهومی، مدل‌های ارزیابی صاحب‌نظران بومی و جهانی بررسی شد و مدل پیشنهادی ارزیابی عمومیت فضای شهری متشکل از چهار مؤلفه، هفت زیرمؤلفه و 30 نشانگر شکل گرفت. به‌منظور سنجش روایی و وزن‌دهی به مدل از نظرات 12 نفر از صاحب‌نظران و حرفه‌مندان حوزه‌ی شهری با بکارگیری روش تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. در گام بعد ابتدا به‌دلیل امکان مقایسه صحیح‌تر و قراردادن داده‌ها در یک بازه یکسان، داده‌ها نرمال‌ شده و سپس وزن دهی گروه خبرگان به صورت میانگین هر مولفه، زیرمولفه و نشانگر در بازه صفر تا یک مشخص شده است.نتایج وزن‌دهی خبرگان و تعیین ضریب اهمیت نهایی هر نشانگر به تدوین مدل نهایی ارزیابی عمومیت فضای شهری با چهار مؤلفه، هفت زیرمؤلفه و 26 نشانگر انجامید. سه نشانگر از مؤلفه‌ی پیکربندی کالبدی شامل « انعطاف‌پذیری مبلمان»، « عناصر سبز-آبی» و «تسهیلات دوچرخه»، همچنین نشانگر «دوربین‌های مداربسته» از مؤلفه‌ی مدیریت کنار گذاشته شدند. بر این اساس چهار مولفه پیکربندی کالبدی (0.33)، زندگی شهری (0.31)، مدیریت(0.2) و مالکیت(0.16) عمومیت فضای شهری را تبیین می‌کنند. این مدل می‌تواند به‌عنوان ابزاری در کنار سایر روش‌های متداول برای ارزیابی عمومیت فضای شهری از منظر تجربه زیسته کاربران و طراحان آن به‌کار رود.