فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از روش­های مدیریت بهینه مصرف آب در بخش کشاورزی آبیاری قطره­ای زیرسطحی است. این پژوهش با هدف بررسی عملکرد فنی و وضعیت شوری خاک در سامانه­های آبیاری قطره­ای زیرسطحی اجرا شده در استان سمنان طی سال­های 1399 تا 1400 انجام شد. تعداد پنج سامانه در شهرستان­های شاهرود، دامغان و سمنان مورد ارزیابی قرار گرفت. به این­ منظور، ویژگی­های هیدرولیکی سامانه، پروفیل رطوبت و شوری خاک بررسی شد. در مجموع، نتایج ارزیابی نشان داد که ضریب تغییرات دبی از 4% تا 8% ، ضریب یکنواختی آماری از 85% تا 90/7% و عملکرد کلی قطره­چکان از 0/09 تا 0/15 متغیر بود. عملکرد هیدرولیکی سامانه­ها از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بود. نتایج ارزیابی نشان داد که در برخی قسمت­ها، فشار در انتهای لاترال­ها کمتر از حد لازم بود، اما استفاده از قطره­چکان­های جبران­کننده فشار باعث تنظیم دبی در این قسمت­ها شده بود. در باغ­های مورد بررسی، عمق نصب لاترال­ها غیر یکنواخت و بین 15 تا 45 سانتی­متر بود. مقدار رطوبت خاک، از سطح تا عمق روندی افزایشی داشت. بررسی پروفیل شوری عصاره اشباع خاک نشان داد که مقدار شوری با افزایش عمق روندی کاهشی، و با افزایش فاصله افقی از لوله لترال روندی افزایشی داشت. مقدار بیشینه شوری در عمق نصب 30 و 40 سانتیمتر، در لایه­های 30-0 و 60-30 سانتی­متری خاک وجود داشت. علت افزایش شوری در این ناحیه کاهش رطوبت خاک در اثر صعود مویینه رطوبت و تبخیر آن از سطح خاک و جذب سریع­تر رطوبت توسط ریشه بوده است. مهم­ترین عوامل بهبود عملکرد سامانه­ها عبارتند از: اجرای صحیح سامانه­ها و تأمین فشار لازم در مانیفولدها و لترال­ها، آبشویی خاک در فصل زمستان با آبیاری سنگین غرقابی، و کارگذاری لترال­ها در عمق مناسب به‌طور یکنواخت.