تاریخ اکنون میشل فوکو و تأملاتی فلسفی درباب تاریخ

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد جامعه‌شناسی

doi
10.22059/jsr.2013.56191
چکیده

هر تحقیق تاریخی، چه در حوزۀ جامعه‌شناسی تاریخی و چه در دیگر عرصه‌های علوم انسانی، ناگزیر است که به برخی پرسش‌ها و مفروضاتی بیندیشد که پنداشت‌های فلسفی و روش‌شناختی اثر را شکل می‌دهند. پیش‌فرض‌هایی که براساس آن‌ها، روایت تاریخی ارائه و تحلیل می‌شود. ازجمله افرادی که بخش عمده‌ای از آثارش را به‌صورت تحقیقاتی تاریخی عرضه کرد، میشل فوکو متفکر و فیلسوف فرانسوی است. مقالۀ حاضر شامل نکات مختصری است دربارۀ اندیشۀ وی، به‌ویژه بحث درباب نسبتِ رویکرد او با تاریخ. فوکو به‌طورکلی از پیش‌فرض‌ها و پنداشت‌های برخی شیوه‌های تاریخ‌نگاریِ رایج فاصله گرفت و اصولی دیگر را در نوشتن تاریخ پیشه کرد. این اصول به‌گونه‌ای جدایی‌ناپذیر، در پیوند با تأملات فلسفی و فکری اوست و تنها می‌توان در نسبت با مفاهیم و اصول اساسی اندیشۀ وی، برخی وجوه آن را کاوید.