فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: نگرش انتقادی به هژمونی سرمایه بر روابط انسانی در جامعه امروز آنگاه‌که با فضا پیوند می‌خورد، وارد محدوده مطالعات شهری شده و موردتوجه واقع می‌شود. از این منظر در مطالعه شهری فضا، به‌عنوان مفهومی مناقشه‌انگیز (پروبلماتیک)، دو دسته ادبیات تولید (اجتماعی) و مصرف (فرهنگی) فضا قابل‌تشخیص هستند که به‌نظر می‌رسد بیش از همه ذیل دو دیسیپلین مطالعات فرهنگی و اقتصاد سیاسی مورد بسط قرارگرفته‌اند. همچنین فضای عمومی که در کانون مطالعات طراحی شهری قرار دارد، طی سال‌های اخیر با نوعی فهم انتقادی آمیخته‌شده است. اینجاست که ماهیت میان‌رشته‌ای طراحی شهری، آن را ناگزیر از توجه توأمان به ادبیات تولید و مصرف فضا برای فهم عمیق‌تر تحول فضاهای عمومی در میانه تنازع نیروهای قدرت و مردم نموده است.هدف: پژوهش حاضر با هدف توسعه فهم انتقادی از فضای عمومی خصوصاً ذیل دانش طراحی شهری به کمک تطبیق ترکیبی دو انگاره نظری تولید اجتماعی و مصرف فرهنگی فضا برآمده است.روش: این جستار نظری با بررسی سلسله‌مراتبی از ریشه‌های فلسفی تا بروندادهای ملموس حاصل از مفاهمه دو انگاره فوق‌الذکر، تلاش می‌کند تصویری خوانا از جایگاه فضاهای عمومی شهری در قالب یک منظومه نظری ارائه نماید.یافته‌ها: یافته‌های مقاله چگونگی ارتباط مفاهیم موردتوجه سه دسته ادبیات تولید اجتماعی فضا، مصرف فرهنگی فضا و مطالعات انتقادی طراحی شهری را در سه سطح پارادایمی، نظری و عینی نشان می‌دهد.نتیجه ­گیری: این پژوهش نشان می‌دهد عرصه زندگی روزمره کانون مفاهمه دو انگاره مصرف فرهنگی و تولید اجتماعی فضا است؛ عرصه‌ای که بخش نمایانی از آن در فضاهای عمومی به‌عنوان میدان عمل طراحی شهری و میدان تبلور دائمی تولید و مصرف جاری است. بر این مبنا دانش طراحی شهری می‌تواند زندگی روزمره را از دریچه مفهوم همگن ‌شدن فضا مورد خوانش قرار دهد؛ جایی که نیروهای بالادستی تولید انتزاعی در دیالکتیکی با نیروهای پایین‌دستی مصرف عینی، در حال تحول فضاهای شهری معاصر هستند