اجتماعپذیری و سرزندگی فضاهای عمومی شهری: شواهدی از دیدگاه متخصصین و کاربران در خیابان ولیعصر تهران
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری.دانشگاه تبریز
3 دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
4 دانشگاه محقق اردبیلی
doi
10.22124/upk.2022.20074.1662چکیده
بیان مساله: امروزه با روند رو به افزایش خصوصی شدن فضاهای عمومی و کنترل آن به روشهای مختلف؛ اجتماعپذیری فضای عمومی که یکی از ارکان سرزندگی شهری میباشد؛ دچار چالش شده است. از طرفی کم توجهی به بعد اجتماعی سرزندگی در اکثر پژوهشها مشاهده میشود. این پژوهش به دنبال شناسایی مهمترین شاخصههای اجتماعپذیری برای دستیابی به سرزندگی در خیابان ولیعصر تهران از نگاه متخصصان و کاربران خیابان میباشد.اهداف: هدف از پژوهش حاضر، بررسی نسبت و ارتباط دو مفهوم اجتماعپذیری و سرزندگی در خیابان ولیعصر تهران جهت کاربست نتایج آن در برنامهریزی فضاهای عمومی شهری است.روش پژوهش: در این راستا، یک تحلیل تطبیقی بر اساس دیدگاه متخصصین آشنا به خیابان ولیعصر و کاربران این خیابان انجام گردید. با اتخاذ یک رویکرد ترکیبی مبتنی بر طرح تحقیق متوالی اکتشافی و با استفاده از سه روش مصاحبه بدون ساختار، پیمایش کمی و مشاهده میدانی، دادههای پژوهش گردآوری شد. یافتهها: در مجموع 7 معیار اصلی توسط متخصصین شناسایی شد که 3 مورد از این 7 معیار مورد تأیید کاربران قرار نگرفت. در ادامه نتایج در دو محور مورد بحث قرار گرفت. نخست اینکه مشخص شد برخلاف دیدگاه متخصصین، معیارهایی که حالت جمعگرایانهتر دارند، از سوی کاربران کمتر ترجیح داده میشوند. ضمن اینکه تفاوتهای اساسی در دیدگاه این دو گروه وجود داشت. بطوری که متخصصین، نگرشی علمی اما ایدهآلگرا نسبت به مسائل و موضوعات فضاهای عمومی داشتند. در حالی که دیدگاه کاربران، یک دیدگاه ساده، حداقلی اما واقعی از ترجیحات و خواستههای آنها از یک فضای عمومی میباشد که مبتنی بر تجربه زیسته آنها از فضاهای عمومی است. نتیجهگیری: در نهایت تحقق اجتماعپذیری فضاهای عمومی در گرو یک سری از الزامات و شرایط زمینهای تشخیص داده شد که در حیطه ساختارهای کلان سیاسی، نهادی و اجتماعی قابل جستجو هستند.