فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفظ امنیت غذایی از ابعاد کمی و کیفی از اهداف مهمی است که بسیاری از کشورها به ‏دنبال تحقق آن هستند. در این مسیر، چالش­‌هایی نظیر تغییرات اقلیم (آب‌‏وهوایی)، رشد جمعیت، شهرنشینی و کمیابی منابع وجود دارد که دستیابی بدین هدف را با مشکلاتی موجه می­‌سازد. ایران به ‏عنوان کشوری در حال توسعه نیز در مسیر حفظ امنیت غذایی، با چالش‌­‏های متعدد مواجه است. بنابراین، شناسایی موانع تحقق امنیت غذایی و عوامل تقویت­‌کننده آن بسیار ضروری است. مطالعه حاضر، با استفاده از داده‌­‏های 1990 تا 2022 و با بهره‌‏گیری از رهیافت NARDL، به‏ دنبال بررسی اثرات انرژی­‏‌های تجدیدناپذیر و تجدیدپذیر، شاخص توسعه انسانی، نیروی کار و تغییرات اقلیم شامل انتشار گاز دی‌‏اکسید کربن (CO2) بر امنیت غذایی شامل شاخص تولید غذا بود. نتایج پژوهش نشان داد که تکانة (شوک) مثبت شاخص توسعة انسانی اثری مستقیم و تکانة منفی این شاخص اثری معکوس بر امنیت غذایی دارد. همچنین، تکانة منفی انرژی تجدیدناپذیر و انرژی تجدیدپذیر، به‏ ترتیب، اثری معکوس و مستقیم بر امنیت غذایی خواهد داشت، به‏‌گونه‌‏ای که با کاهش    یک درصدی مصرف انرژی تجدیدناپذیر و تجدیدپذیر، به‏‌ترتیب، امنیت غذایی به میزان 0/34 درصد افزایش و 0/3 درصد کاهش خواهد یافت. تکانه‏‌های مثبت و منفی انتشار گاز دی‌‏اکسید کربن (co2CO2) به‏‌عنوان جانشین (پراکسی) تغییرات اقلیم اثری مثبت بر امنیت غذایی نشان داده و با یک درصد افزایش انتشار این گاز، امنیت غذایی، به‏‌ترتیب، 0/21 و 0/39 درصد افزایش خواهد یافت. در نهایت، نیروی کار نیز به‏ عنوان یکی از عوامل بهبود امنیت غذایی شناسایی شد، چراکه با کاهش یک درصدی این متغیر، امنیت غذایی 0/78 درصد کاهش خواهد یافت. نتایج آزمون علیت نیز رابطه علّی دوطرفه میان تغییرات اقلیم و امنیت غذایی را تأیید کرد. به‏‌منظور تحقق اهداف ارتقای امنیت غذایی و کاهش آلودگی، برنامه‌­ریزی در راستای کاهش مصرف کودها و آفت‌کش‌‏های شیمیایی و افزایش مصرف کود‏های آلی و پبگیری برنامه‌‏های مرتبط با کنترل آفات، افزایش تولید و مصرف انرژی‌­‏های پاک و تولید محصولات اصلاح‌شدة ژنتیکی کشاورزی با قابلیت مقاومت بالا در برابر آفات و تغییرات اقلیم، ضمن ارتقای کیفیت محیط زیست، به حفظ امنیت غذایی نیز کمک خواهد کرد.