کاربست رهیافت قراردادهای اجتماعی در توانمندسازی محلی با تأکید بر روش نظریه ی زمینه ای؛ نمونه موردی: محلۀ آبکوه شهر مشهد
نویسندگان
1 دانشیارو عضو هئیت علمی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج
2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
3 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
4 استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
doi
10.22124/upk.2021.21015.1701چکیده
بیان مسئله: امروزه پایداری شهرها بر مدار شهروندی و مشارکت شهرها استوار بوده و با تعهد جامعه شهروندی در اجتماعات سکونتی تحقق مییابد. قراردادهای اجتماعات محلی با معرفی از سوی سازمان هبیتات به عنوان فرآیندی مردمی معرفی شدهاند که در تمامی برنامههای محلی به حضور مردم تأکید ویژه دارند. این رویکرد چند سالی است که مورد توجه بسیاری از کشورهای درحالتوسعه و توسعهیافته به منظور توانمندسازی و بهبود مدیریت محلی قرار گرفته است.هدف: با توجه به نوآوری موضوع در ایران قصد بر آن است؛ تا با انتخاب محلۀ آبکوه در شهر مشهد به عنوان مورد پژوهی به معرفی و امکانسنجی رهیافت قراردادهای اجتماعی در توانمندسازی محلی و با استفاده از روش نظریهی زمینهای پرداخته شود.روش: تبیین چارچوب موضوعی این پژوهش به روش کتابخانهای و امکانسنجی اجرای رویکرد به روش میدانی همراه با مصاحبه و پرسشنامه است. روش پژوهش با توجه به هدف بیرونی کاربردی و ماهیت آن توصیفی – تحلیلی میباشد. نمونهگیری در مصاحبه و پرسشنامه به روش هدفمند و تا رسیدن به حد اشباع انجام شده است. شیوهی تحلیل یافتهها بر اساس تحلیل محتوای جهتدار است.یافتهها: نتایج تحلیل نشان از 193 کد باز، 12 زیرمقوله، 2 مقوله اصلی و یک هسته اصلی دارد که در تحققپذیری رویکرد قراردادی در محله آبکوه مشهد نقش کلیدی دارند.نتیجهگیری: بر اساس نتایج، اگرچه اجرا و پیادهسازی رویکرد قرارداد اجتماعات محلی در سطح محلات بهظاهر سهل و ممکن است، اما تحقق این رویکرد در محله آبکوه نیازمند یکپارچگی و همسو نمودن سازمانهای دخیل در بافت است. از طرفی فقدان بودجه برای واگذاری اقدامات ساماندهی محله به شهروندان، ضعف یکپارچگی در امر مدیریت، تصمیمگیری و نظارت بر ساماندهی بافتهای فرسوده و نیز ضعف فرهنگ مشارکت در مردم و مدیران شهری از مواردی است که پیش از پیادهسازی رویکرد باید در نظر گرفته شود.