توسعه شهری و افت تراز آب در آبخوان‌ها؛ رویکرد طراحی شهری حساس به آب

نویسندگان

1 استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 استاد دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت

3 دانشجو دکتری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت تهران ایران

doi
10.22124/upk.2022.19578.1639
چکیده

بیان مسئله: آب به‌عنوان پرحجم‌ترین کالای ورودی به شهرها و چرخه آبی به‌عنوان بخشی از طبیعت واقع در جغرافیای شهری، بیشترین تأثیر را از توسعه شهری در بین دیگر منابع طبیعی دریافت کردند. با توجه به رشد و توسعه شهرها و افزایش نیاز آبی متناسب با آن، افت کمی و کیفی منابع آبی شدت بیشتری گرفته است. از نتایج توسعه شهری غیرقابل نفوذ نمودن سطوح در مناطق شهری همزمان با برداشت بی‌رویه از آب زیرزمینی بخصوص در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. این مساله منجر به مشکلاتی همانند فرونشست زمین شده است.هدف: نظر به مشکلات عدیده مرتبط با مشکلات آب زیرزمینی در کشورهای خشک و نیمه‌خشک و اهمیت حفظ و کنترل این منابع حیاتی، هدف از این پژوهش استفاده از رویکرد مبتنی بر طراحی شهری حساس به آب برای کنترل افت تراز آبخوان در محدوده‌های شهری است.روش: با استفاده از یک شبیه‌سازی فیزیکی-رفتاری در یک محیط شهری از ابزارهای مبتنی بر طراحی شهری حساس به آب همانند آسفالت نفوذپذیر، تالاب مصنوعی و سدهای لاستیکی برای تغذیه آبخوان در یک محدوده شهری و افزایش نفوذپذیری زمین استفاده خواهد شد. وضعیت کمی آبخوان کن در غرب تهران به‌عنوان مطالعه موردی مطالعه شده است.یافته‌ها: توسعه فعلی شهر تهران و افت تراز آبخوان با شرایط فعلی مشکلات جدی را برای آبخوان ایجاد خواهد کرد. با توجه به برداشت‌های آب برای کاربری‌های متنوع در محدوده مطالعاتی غرب تهران و نفوذناپذیر شدن اراضی شهری، استفاده از ابزار طراحی شهری حساس به آب می‌تواند برای کنترل افت آبخوان در محدوده مطالعاتی مؤثر باشد. نتیجه‌گیری: روش ارائه‌شده از منظر طراحی شهری حساس به آب در کنترل افت تراز آب زیرزمینی مؤثر است ولیکن با توجه به مصارف آبی در این محدوده و شرایط مرتبط با فرونشست زمین به دلیل افت تراز آبخوان، استفاده از رویکردهای غیرسازه‌ای در کنار رویکردهای سازه‌ای ضروری است.