فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور تحلیل تغییرات زمانی و مکانی مقدار آب موردنیاز برای گلخرابی (خاک­ورزی خاک اشباع) در سطح اراضی شبکه آبیاری سپیدرود، داده­های روزانه رطوبت خاک ماهواره SMAP در دوره هفت ساله (2015 تا 2021) استفاده شد. مرحله گلخرابی اراضی شالیزار از 20 فروردین تا 10 خرداد در نظر گرفته شد و پس­از دسته­بندی بر­اساس احتمال وقوع مختلف (1، 10، 25، 50، 75، 90 و 99 درصد) بررسی گردید و با­ استفاده از محاسبات رستری مورد تحلیل قرار گرفت. به­منظور صحت­سنجی محاسبات، مقادیر پیش­بینی­ شده با استفاده از آماره ­های ارزیابی میانگین خطای مطلق (MAE)، میانگین اریب خطا (MBE) و ریشه میانگین نرمال شده مربعات خطا (NRMSE)، با مقادیر رطوبت اشباع خاک 321 نمونه با مختصات جغرافیایی معین، که قبلا اندازه­ گیری شده بود، مقایسه شد. نتایج نشان داد که در تمام سناریوهای رطوبتی (از مرطوب­ترین تا خشک ­ترین)، مناطق کوهپای ه­ای، رطوبت کمتری نسبت به اراضی جلگه ­ای و خصوصا مناطق پست داشتند و رطوبت خاک در طول دوره رشد روندی کاهشی نشان می­داد. سرعت این کاهش به ­تدریج بیشتر شده و در مناطقی مشاهده شد که در انتهای فصل گِلخرابی (دهه اول خرداد) به 2% در روز رسید. حجم آب ناخالص مورد­نیاز گلخرابی از مرطوب­ترین به ­خشک ­ترین سال روند افزایشی داشت و در میانه فصل (13 تا 15 اردیبهشت) به­ترتیب از 1693 تا 2983 مترمکعب در هکتار و در انتهای فصل گِلخرابی به­ترتیب از 2496 تا 3602 متر­مکعب در هکتار به ­دست آمد. نتایج صحت­ سنجی نشان داد که مقادیر MAE، MBE و NRMSE به­ترتیب 4/26%، 1/59%، و 15% بود که برآوردی مناسب را نشان میداد. یافته ­ها نشان داد که تاخیر در انجام گلخرابی، میزان آب مصرفی مورد­نیاز گلخرابی را افزایش می­دهد (34/1 متر مکعب بر هکتار به ­ازای هر روز تاخیر در سال نرمال). بنابراین، در تمامی شرایط به ­ویژه در سال­های خشک، برای صرفه جویی درآب برای عملیات گلخرابی در شالیزارهای این شبکه بهتر است رهاسازی و تامین آب مورد­نیاز از منابع آبی محلی (آب­بندان و چاه) یا از سد سپیدرود در اوایل اردیبهشت انجام شود.