فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: گیاه مورینگا (. Moringa oleifera L) ‌‌عضوی از خانواده‌‌ی Moringaceae است که به دلیل داشتن ترکیبات شیمیایی دارویی قابل توجهی از جمله فلاونوئیدها، کومارین‌‌ها، کینون‌‌ها، ترکیبات فنلی و آلکالوئیدی شناخته می‌شود. در این پژوهش شرایط بهینه تولید بافت کالوس از ریزنمونه‌‌های برگ گیاه مورینگا و اندازه‌گیری ترکیبات بیوشیمیایی کالوس‌های حاصل بررسی شد. مواد و روش‌ها: جهت تولید بافت کالوس ریزنمونه‌‌های برگ گیاه مورینگا روی محیط کشت MS حاوی تنظیم‌‌کننده‌‌های رشد گیاهی مختلف Kin یا BAP (صفر، 1/0 و 5/0 میلی گرم بر لیتر) به تنهایی و یا در ترکیب با 2,4-D یا NAA و یا IBA (هر یک در غلظت‌های صفر، 5/0، 1، 2 و 4 میلی گرم در لیتر) کشت شدند و درصد تولید بافت کالوس، ریشه و اندام هوایی و ترکیبات بیوشیمیایی حاصل (مقدار فلاونوئید کل و محتوای آنتوسیانین ) پس از 3 الی 4 هفته ثبت شدند. نتایج: در این پژوهش درصد تولید بافت کالوس، ریشه و اندام هوایی حاصل از بافت کالوس و هم‌‌چنین وزن‌تر کالوس جمع‌‌آوری شده بین اکثر تیمارهای هورمونی و تیمار شاهد اختلاف معنی‌‌داری نشان داد. بهترین تیمار هورمونی از نظر درصد تولید بافت کالوس (100 درصد) مربوط به محیط کشت MS حاوی 2 میلی‌گرم در لیتر 2,4-D و 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP بود. هم‌‌چنین از نظر درصد تولید ریشه از بافت کالوس نیز بهترین (100 درصد) مربوط به محیط کشت‌‌های MS حاوی 2 یا 4 میلی‌گرم در لیتر NAA و 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP بود. محیط کشت محیط کشت‌های MS حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر NAA و 5/0 میلی‌گرم در لیتر BAP بیشترین درصد تولید اندام هوایی از نمونه کالوس‌‌های گیاه مورینگا (53/30 درصد) را به خود اختصاص داد. هم‌‌چنین از نظر میزان ترکیبات بیوشیمیایی کالوس‌‌های حاصل نیز بین تیمارهای مختلف اختلاف معنی‌داری مشاهده شد. نتیجه‌گیری: طبق نتایج حاصل، استفاده از هورمون‌‌های گیاهی بر مقدار تولید بافت کالوس، تولید ریشه و اندام هوایی، و هم‌‌چنین خصوصیات بیوشیمیایی گیاه مورینگا اثر مثبتی داشت. به طوری که با استفاده از هورمون‌‌های BAP و2-4-D در محیط کشت MS حداکثر میزان وزن‌تر کالوس به‌دست آمد. جهت افزایش خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدسرطانی، افزایش مقدار فلاونوئید و آنتوسیانین کالوس‌‌های گیاهی اهمیت بسزایی دارد، که در پژوهش حاضر، بیشترین میزان ترکیبات بیوشیمیایی به خصوص میزان فلاونوئید تام و محتوای آنتوسیانینی در کشت درون‌‌شیشه‌‌ای گیاه مورینگا با افزایش غلظت اکسین و سیتوکنین همراه بود.