فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: محیط می‌تواند سبب ایجاد هیجان‌های مثبت و منفی در شهروندان گردد. بخش مهمی از اهمیت هیجان به‌دلیل تأثیری است که بر رفتار افراد دارد. زیرا هیجان یکی از اجزاء اصلی رفتار اجتماعی است و استخراج پاسخ‌­های هیجانی یکی از بهترین راه­‌های فهم تجربه و ادراک است. مروری توصیفی بر مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد تاکنون به جایگاه و سازوکار فرایندهای هیجانی در تعامل انسان و محیط کمتر توجه شده‌است. تدقیق جایگاه هیجان در چارچوب تعامل انسان و محیط در لایه‌ای عمیق‌تر، مستلزم کشف سازوکار هیجان و ارتباط آن با تعامل انسان- محیط است که دغدغه این پژوهش است. هدف: هدف پژوهش آن است که به کمک حوزه‌های مطالعاتی مکمل به جایگاه فرآیندهای عاطفی و هیجانی در چارچوب تعامل انسان و محیط دست یابد. روش: روش­تحقیق، تحلیل­محتوای کیفی است. در مرحلة اول، با تحلیل مقایسه‌ای پژوهش‌های صورت­گرفته، مدل اولیه تعامل انسان و محیط ارائه و سپس از­طریق تحلیل­محتوای مطالعات حوزه روانشناسی هیجان، سازوکار فرآیندهای هیجانی استنتاج شده­است. محصول نهایی تحقیق، تدقیق جایگاه فرآیند هیجانی در مدل­جامع تعامل انسان و محیط است. یافته‌ها: در چارچوب پیشنهادی ارائه­شده مشخص­شد علاوه ­بر دو فرآیند شناختی و تفسیری تأثیرگذار بر رفتار که تحت‌تأثیر شرایط ادراک­کننده و شرایط محیط ­فیزیکی روی‌ می‌دهد،  وقتی فرد در محیط با پتانسیل هیجانی قرارگیرد، فرآیندهای هیجانی روی می‌دهد که یا می‌تواند در سطح ادراک هیجانی باقی بماند و یا درصورت ایجاد انگیختگی توسط محرک هیجانی به تجربه هیجانی منجرگردد. در نهایت تجربه و یا ادراک هیجانی می‌تواند تحت‌تاثیر فرآیندهای مرحله بالاتر به‌ترتیب منجر به رفتار و احساس خاصی در محیط و یا ارزیابی عاطفی آن گردد. نتیجه­ گیری: کیفیت عاطفی و هیجانی ادراک­شده از محیط نیز هم تحت‌تأثیر ویژگی‌های محیطی احساس­شده و هم ویژگی‌های فردی است و می‌تواند یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های سه‌گانه رفتاری باشد که ضرورت توجه و تنظیم محرک­های هیجانی محیط را برای طراحان و برنامه ریزان محیطی نشان می­دهد.