شناسایی و تحلیل عوامل مؤثردر سیاست‌های زمین شهری ایران با استفاده از مدل های MENTAl و MACTOR

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استاد، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان

5 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22124/upk.2020.16050.1423
چکیده

یان مسئله: سیاست زمین شهری یکی از عرصه­های مهم سیاست­گذاری عمومی است و در برخی کشورها همچون ایران، سیاست­های زمین شهری و جایگاه مدیریت زمین کم‌وبیش مورد غفلت واقع‌شده است و این امر تغییر نگرش نسبت به زمین شهری و سیاست­های زمین شهری در ایران را ضروری ساخته است.هدف: پژوهش حاضر  با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر در سیاست­های زمین شهری ایران تدوین شد.روش:نوع تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش انجام تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده است. لازم به ذکر است که سنجش رابطه بین شاخص‌ها و بازیگران توسط کارشناسان متخصص در امور شهری به‌صورت نمونه­گیری گلوله برفی انجام شد  و از نرم‌افزار منتال و مکتور برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها مورد استفاده قرار گرفت­، برای تحلیل و ارزیابی سیاست­های زمین شهری در ایران 15 عامل استفاده‌شد که با استفاده از نرم­افزار منتال­، رابطه بین متغیرها ارزیابی و عوامل کلیدی استخراج‌شدند و درنهایت با استفاده از نرم­افزار مکتور بازیگران کلیدی تأثیرگذار بر سیاست­های زمین شهری ایران و همچنین قدرت نسبی بازیگران و نیز توافق آن­ها با اهداف و اولویت هر یک از اهداف ازنظر آن­ها شناسایی‌شدند.یافته‌ها: با توجه به یافته­های حاصل از نرم­افزار منتال 5 عامل کلیدی تأثیرگذار در سیاست­های زمین شهری شناسایی‌شدند و نتایج مستخرج از نرم‌افزار مکتور نشان داد که بازیگران غالب سیستم که بیشترین اثرگذاری را در سیاست‌های زمین شهری ایران داشتند؛ شامل نهادهای قانون­گذاری، وزارت کشور، بنیاد مسکن و راه و شهرسازی بوده است.نتیجه ­گیری: نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که بیشترین توافق بازیگران در رابطه با اهداف سیاست­های زمین شهری در وهلۀ اول با در نظر گرفتن یکپارچگی نهادهای متولی، بر لزوم کاهش موازی­کاری، در وهلۀ دوم بهبود قدرت اجرایی نهادها، به‌نحوی‌که عملکرد نهادها با نهادهای بخش­های دیگر هماهنگ و سازگار و در وهلۀ آخر دسترسی به اطلاعات از سوی نهادها با ایجاد یک بانک اطلاعاتی زمین موردتوافق متولیان بوده است.