بررسی تنوعژنتیکی جمعیتهای بومی هندوانه ایران با استفاده از نشانگر مولکولی ISSR
نویسندگان
1 گروه آموزشی زراعت و اصلاحنباتات، دانشکدکان کشاورزی و منابع طبیعی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه آموزشی علوم زراعی و اصلاح نباتات ، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران
doi
10.22103/jab.2023.22199.1514چکیده
هدف: هدف از انجام این تحقیق بررسی کارایی نشانگر مولکولی ISSR در تمایز جمعیتهای هندوانه مورد مطالعه ، تعیین میزان تشابه و فاصلهژنتیکی جمعیتها به منظور استفاده از پدیده هتروزیس و انتخاب والدین مناسب در برنامههای تولید بذر هیبرید هندوانه میباشد.مواد و روشها: در این تحقیق تنوعژنتیکی 24 جمعیت مختلف هندوانه از سراسر ایران با استفاده از 10 پرایمر ISSR مورد بررسی قرار گرفت. استخراج DNA با استفاده از روش CTAB انجام گرفت. پس از انجام PCR امتیاز دهی دادههای مولکولی به صورت صفر و یک داده شد. شاخصهای مرتبط با نشانگر شامل تعدادکلباندها، تعدادباندهایچندشکل، درصدچندشکلی، شاخصنشانگری ( MI ) ، شاخص قدرتتفکیک (RP) و محتوایاطلاعاتچندشکلی(PIC) اندازهگیری شد. به منظور انجام تجزیهخوشهای، از نرمافزار NTSYS و Excel و به منظور تجزیه واریانس مولکولی و تجزیه به مختصات اصلی نیز از نرمافزار GenALEx استفاده شد.نتایج: در این تحقیق در مجموع 202 باند تولید شد که از این تعداد 184 باند چندشکل بود. میانگین تعداد کل باند و باندهای چندشکل در این مطالعه به ترتیب 2/20 و 4/18 بهدست آمد. بیشترین درصد چندشکلی مربوط به آغازگر ISSR6 با 100 درصد و کمترین میزان چندشکلی مربوط به آغازگر ISSR5 با 80 درصد بود. میانگین درصد چندشکلی در این مطالعه نیز 90/0 بهدست آمد. مقدار شاخص PIC در این تحقیق بین 26/0 تا 44/0 متغییر و میانگین PIC نیز 35/0 بود. پس از انجام تجزیهخوشهای جمعیتهای مورد مطالعه در سطح تشابه 55 درصد در پنج گروه قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانسمولکولی و تجزیه به مختصاتاصلی در جمعیتهای مورد مطالعه نتایج نشان داد 14 درصد از تنوع مربوط به بین جمعیتهای مورد مطالعه و 86 درصد از تنوع مربوط به درون جمعیتهای مورد مطالعه میباشد. نتایج تجزیه به مختصاتاصلی نیز نتایج حاصل از تجزیهخوشهای را تایید کرد .نتیجهگیری: با توجه به نتایج بهدست آمده نشانگر مولکولی ISSR کارایی لازم جهت تمایز جمعیتهای مورد مطالعه را دارد و از طرفی با توجه به تنوعژنتیکی قابل ملاحظه بین و درون جمعیتهای مورد مطالعه از ژنوتیپهای استفاده از شده در این تحقیق میتوان به عنوان جمعیت اولیه در برنامههای تولید بذر هیبرید هندوانه استفاده کرد و همچنین از جمعیتهای فاریاب و میناب با توجه به اینکه بیشترین فاصلهژنتیکی را داشتند به منظور استفاده از هتروزیس در پروژههای تولید بذر هیبرید هندوانه به عنوان والدین تلاقی میتوان استفاده کرد.