آثار اقتصادی اشتغال به فعالیت‌های غیرکشاورزی بهره‌برداران بر بخش کشاورزی شهرستان سبزوار

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دانش‌‏آموخته دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 دانش‌‏آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.30490/aead.2024.365589.1594
چکیده

درآمد خانوارهای روستایی از مجموعه‌ای از فعالیت‌ها به‌‏دست می‌آید که یکی از این فعالیت‌ها مربوط به بخش غیرکشاورزی است. در سال‌های اخیر، بخش غیرکشاورزی به‏‌گونه‌ای گسترده به‏‌عنوان رویکردی ابزاری برای کاهش فقر روستایی و ایجاد اشتغال برای نیروی کار روستایی شناخته شده است. در ایران، به‌‏علت خشکسالی‌های اخیر، بحران منابع آب و گرایش جوانان روستایی به فعالیت‌های غیرکشاورزی، این‏گونه فعالیت‌ها در مناطق روستایی رشد زیادی داشته است و بر مبنای سرشماری نفوس و مسکن در سال 1395، 49/7 درصد از شاغلان مناطق روستایی در کل کشور در بخش غیرکشاورزی شاغل بوده‌اند. از این‌رو، در پژوهش حاضر، به بررسی آثار اقتصادی اشتغال به فعالیت‌های غیرکشاورزی بهره‌برداران بر بخش کشاورزی در شهرستان سبزوار پرداخته شد. داده‌ها با تکمیل پرسشنامه و روش ‌نمونه‌گیری تصادفی ساده در دسترس از 208 نفر از کشاورزان در سال زراعی 1400-1399جمع‌آوری و با استفاده از روش اقتصادسنجی نظام معادلات به‌‏ظاهر نامرتبط (SURE) تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که میزان درآمد فعالیت غیرکشاورزی بر متغیرهای اشتغال نیروی کار (دستمزدی و خانوادگی)، میزان درآمد کشاورزی و سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی شهرستان سبزوار اثر مثبت و معنی‌دار دارد. از آنجا‌ که بر اساس نتایج به‏‌دست‌‏آمده، ارتقای سطح درآمد روستاییان و کشاورزان به کاهش فقر، افزایش مخارج مصرفی خانوارهای روستایی، افزایش سرمایه‌گذاری و اشتغال در بخش کشاورزی می‌انجامد، پیشنهاد می‌شود که دولت، با ایجاد و تقویت زیرساخت‌های مناسب تولیدی و خدماتی در مناطق روستایی، شرایط لازم برای تنوع‌بخشی و گسترش فعالیت‌های غیرکشاورزی در کنار فعالیت‌های کشاورزی را فراهم آورد که البته، با تأکید بر ظرفیت‌های بومی منطقه‌ای، همراه با ارائه خدمات مشاوره‌ای در زمینه ایجاد شغل و کارآفرینی،این رویکرد می‌تواند مؤثرتر واقع شود.