گونه‌شناسی نظریه‌های مصرف شهری در شهرسازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22124/upk.2020.14450.1290
چکیده

بیان مسئله: در طول چند دهه‌ی اخیر پژوهش‎گران و اندیشمندان با تخصص‌ها و رویکردهای مختلفی به مطالعه و بررسی شهر معاصر و سازوکارهای حیات آن پرداخته‌اند. با وجود تنوع در جهت‌گیری‌های پژوهشی، آن‌چه تمامی این پژوهشگران بر آن اتفاق نظر دارند، تحول گسترده، عمیق و پرشتاب شهر معاصر نسبت به نمونه‌های پیشین آن یعنی مصرف-محور شدن شهر معاصر است. این درحالی‌ است که از زمان وقوع انقلاب صنعتی، همواره نقش تولیدی شهرها برسایر خصایص آن‌ها تفوق داشته است. تاکنون و به خصوص در طی 50 سال گذشته، طیف بسیار متنوعی از نظریات (از رشته‏های علمی مختلف) به بررسی جامعه‏ی معاصر از این دیدگاه پرداخته‏اند. شناخت و تجزیه و تحلیل این مجموعه‎ی گسترده از مطالعات به خصوص برای پژوهش‎گران شهری کاری بس دشوار است که لزوم انجام یک پژوهش از جنس گونه‏شناسی را در این حوزه مشخص می‏کند. هدف: پژوهش حاضر با هدف گونه‌شناسی مجموعه‌ی نظریه‌های مطرح در این حوزه انجام شده است. روش: برای تحقق هدف فوق ب راهبرد پژوهش کیفی، به‌دنبال ارائه‌ی چارچوبی روشن برای طبقه‌بندی نظریه‌های مصرف که در علوم مختلف مطرح شده‏اند، متناسب با موضوع هریک به کار گرفته شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش حاضر حاکی از قابلیت کلاسه‌بندی نظریه‌های مصرف و شهر به سه طبقه‌ی کلان اقتصادسیاسی مصرف، جامعه‌شناسی مصرف و رویکرد ترکیبی، و چهل و سه طبقه‌ی خرد است. نتیجه گیری: نتایج می تواند برای پژوهشگرانی که قصد نظریه‌پردازی و یا ورود به این نوع مطالعات را دارند، بسیار راهگشا باشد. در انتها نیز تلاش شده است تا نظریاتی که مستقیما در دانش شهرسازی کاربرد داشته‏اند با دقت بیش‏تری مورد بررسی قرار گیرند.