گونهشناسی نظریههای مصرف شهری در شهرسازی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22124/upk.2020.14450.1290چکیده
بیان مسئله: در طول چند دههی اخیر پژوهشگران و اندیشمندان با تخصصها و رویکردهای مختلفی به مطالعه و بررسی شهر معاصر و سازوکارهای حیات آن پرداختهاند. با وجود تنوع در جهتگیریهای پژوهشی، آنچه تمامی این پژوهشگران بر آن اتفاق نظر دارند، تحول گسترده، عمیق و پرشتاب شهر معاصر نسبت به نمونههای پیشین آن یعنی مصرف-محور شدن شهر معاصر است. این درحالی است که از زمان وقوع انقلاب صنعتی، همواره نقش تولیدی شهرها برسایر خصایص آنها تفوق داشته است. تاکنون و به خصوص در طی 50 سال گذشته، طیف بسیار متنوعی از نظریات (از رشتههای علمی مختلف) به بررسی جامعهی معاصر از این دیدگاه پرداختهاند. شناخت و تجزیه و تحلیل این مجموعهی گسترده از مطالعات به خصوص برای پژوهشگران شهری کاری بس دشوار است که لزوم انجام یک پژوهش از جنس گونهشناسی را در این حوزه مشخص میکند. هدف: پژوهش حاضر با هدف گونهشناسی مجموعهی نظریههای مطرح در این حوزه انجام شده است. روش: برای تحقق هدف فوق ب راهبرد پژوهش کیفی، بهدنبال ارائهی چارچوبی روشن برای طبقهبندی نظریههای مصرف که در علوم مختلف مطرح شدهاند، متناسب با موضوع هریک به کار گرفته شد. یافتهها: نتایج پژوهش حاضر حاکی از قابلیت کلاسهبندی نظریههای مصرف و شهر به سه طبقهی کلان اقتصادسیاسی مصرف، جامعهشناسی مصرف و رویکرد ترکیبی، و چهل و سه طبقهی خرد است. نتیجه گیری: نتایج می تواند برای پژوهشگرانی که قصد نظریهپردازی و یا ورود به این نوع مطالعات را دارند، بسیار راهگشا باشد. در انتها نیز تلاش شده است تا نظریاتی که مستقیما در دانش شهرسازی کاربرد داشتهاند با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گیرند.