بررسی مشروعیت قدرت اعمال‌شده در فرایند پژوهش دانشگاهی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی توسعة آموزش عالی دانشگاه شهیدبهشتی

2 دانشیار گروه آموزش عالی دانشگاه شهیدبهشتی

3 استادیار گروه آموزش عالی دانشگاه شهیدبهشتی

4 دانشیار گروه رهبری و توسعة آموزشی دانشگاه شهیدبهشتی

doi
10.22059/jisr.2020.298872.1039
چکیده

با توجه به اینکه می‌توان تمام اشکال قدرت را از نظر مشروعیت تحلیل کرد، بررسی درک کنشگران از مشروعیت قدرت اعمالی در فرایند پژوهش و واکنش‌های احتمالی آنان، هدف پژوهش کیفی حاضر است که به روش پدیدارشناسی توصیفی موستاکاس انجام شده است. برای گردآوری داده‌های کیفی، مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته‌ای با 19 دانشجو و فارغ‌التحصیل دانشگاه تهران به‌صورت هدفمند و با استفاده از راهبرد نمونه‌گیری معیار (ملاک‌مدار) انجام ‌شده است. به‌منظور تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها از روش تجزیه ‌و تحلیل استیوک-کولایزی-کین استفاده ‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه تهران قدرت اعمال‌شده را براساس اخلاق، تجربه و تخصص، عقلانیت و کارآمدی مشروع و بر مبنای اخلاق، ارزش‌های اقتصادی، تجربه و تخصص، دین، عدالت، عرف، عقلانیت، قانون و کارآمدی غیرمشروع ارزشیابی کرده‌اند. همچنین، اجتناب از موقعیت زورگویانه، برنامة درسی پنهان، تسلیم، تعهد، خشم و ناراحتی، سازش، مقاومت و هم‌دستی، واکنش‌های کنشگران به قدرت اعمالی در فرایند پژوهش بوده است. از آنجا ‌که واکنش‌های منفی مانند خشم و ناراحتی به قدرت اعمالی بیش از واکنش مثبت مانند تعهد است، یافته‌های پژوهش نشان‌دهندة مشروعیت‌ نداشتن یا مشروعیت کم قدرت عاملان و سیاست‌گذاران در فرایند پژوهش است. این موضوع ضرورت سیاست‌گذاری باز در آموزش عالی و توجه به گفته‌های دانشجویان و مشارکت‌دادن آنان در فرایند سیاست‌گذاری پژوهشی را دوچندان می‌کند.