نقش تعاملات اجتماعی و رفاه اقتصادی در شکل‌گیری شهر شاد؛ مورد مطالعه سکونتگاه ‏های غیررسمی کلان شهر تبریز

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز، تبریز ، ایران

2 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز، تبریز ، ایران

3 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/gp.2025.67086.3397
چکیده

رشد سریع شهرنشینی و افزایش جمعیت سکونتگاه ‏های غیررسمی، توجه به ابعاد روانی و کیفیت زندگی شهری را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. مشکلات اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی این محلات، تأثیر مستقیمی بر سلامت روان و شادی شهروندان دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر در شکل‌گیری شهر شاد در سکونتگاه ‏های غیررسمی کلان‏ شهر تبریز انجام گردید. روش تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است. از پرسشنامه محقق‌ساخته برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. نمونه‌گیری تصادفی و تعداد 410 پرسشنامه در این پژوهش تکمیل گردید. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از معادلات ساختاری در محیط نرم‌افزار (Smart PLS) و سپس از طریق آزمون سوبل تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که متغیرهایی همچون کیفیت محیط شهری، دسترسی به فضاهای عمومی، وضعیت اقتصادی، امنیت و تعاملات اجتماعی تأثیر معناداری بر شاخص شادی شهری دارند. همچنین، متغیرهای میانجی تعاملات اجتماعی و احساس رفاه نقش مهمی در تقویت و اثرگذاری ایفا کردند. آزمون سوبل مشخص کرد که امنیت و ویژگی‌های اقتصادی، از طریق ایجاد احساس رفاه و تعاملات اجتماعی مثبت، می‌تواند سطح شادی شهروندان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهند. نتایج این پژوهش نشان می‏ دهد که رسیدن به شهر شاد نیازمند رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که در آن عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی به‌صورت هم زمان مورد توجه قرار گیرند. سیاست‌گذاری برای بهبود کیفیت زندگی در سکونتگاه ‏های غیررسمی باید بر تقویت فضاهای عمومی، افزایش امنیت، بهبود شرایط اقتصادی و ارتقای زیرساخت‌های اجتماعی متمرکز شود تا گامی مؤثر در جهت دستیابی به شهری شاد و پایدار برداشته شود.