تحلیل فضایی تابآوری کالبدی شبکه ارتباطی کلانشهر تهران در برابر تهدیدات سخت
نویسندگان
1 گروه پدافند غیر عامل، دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
2 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22034/gp.2025.66803.3392چکیده
شهرها سیستمهای پیچیده و متکی به هم هستند که در برابر تهدیدات ناشی از بلایای طبیعی و انسانی آسیبپذیر میباشند بهگونهای که وقوع این تهدیدات در سالهای اخیر پیکره آنها به ویژه -زیرساختهای شهری- را با خسارات فراوانی روبرو کرده است. در برخی شهرها به دلیل برنامهریزی نامناسب و عدم پشتیبانی فنی، امکان بهبود زیرساختها و بازگشت به وضعیت اولیه وجود ندارد. در مقابل، برخی دیگر از شهرها از پیش برای مواجهه با مخاطرات طبیعی یا فنی طراحی شدهاند و به عنوان شهرهای تابآور شناخته میشوند. به این ترتیب تابآوری به این مفهوم میباشد که جامعه ظرفیت تحمل بحران و فاجعه را بدون دریافت خسارات، کاهش کیفیت زندگی و نیاز به کمک از بیرون جامعه داشته باشد. بعد کالبدی- محیطی از جمله ابعاد 4 گانه مفهوم تابآوری است که در شهرها شامل شریانهای حیاتی و شبکههای ارتباطی و جادهای میباشد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی تابآوری کالبدی شبکه ارتباطی کلانشهر تهران در برابر تهدیدات انسانی میباشد. تحقیق حاضر از نوع آمیخته با رویکرد توصیفی_تحلیلی و از نظر هدف کاربردی-توسعهای میباشد. معیارها و زیرمعیارهای موثر در تابآوری کالبدی شبکه ارتباطی شهری جمعآوری سپس بر اساس مدل تحلیل سلسله مراتبی وزندهی شدند. در نهایت نقشه پهنهبندی تابآوری کالبدی شبکه ارتباطی با استفاده از تحلیلها و توابع فاصله اقلیدسی، فازی و تاپسیس تهیه شد. طبق خروجی، نزدیک به 70 درصد شبکه از نظـر تابآوری در سطح متوسط به پایین قرار دارد و تنها 30 درصد شبکه در طبقه زیاد و خیلیزیاد یعنی شرایط مطلوب قرار دارند. مناطق مرکزی با امتیاز پایین نسبت به مناطق حاشیهای تابآوری کمتری دارد. الگوی پراکندگی از الگوی خوشهای قوی با تمرکز بالا برخوردار است همچنین شبکههای ارتباطی مناطق مرکزی به عنوان خوشههای گرم یا نامطلوب و شبکههای ارتباطی مناطق حاشیهای به عنوان خوشههای مطلوب و سرد شناسایی شدند.
