فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اغلب مثل‌‌پژوهان تغییرناپذیری یا تغییرپذیری اندک را یکی از ویژگی‌‌های مثل دانسته‌‌اند. برخی از آنان هیچ‌گونه تغییری را در امثال جایز نمی‌‌دانند و برخی دیگر برای تغییر امثال حد و حدودی قائل شده‌‌اند. این مقاله بر آن است تا با بررسی امثال متون منثور منتخب تا سدهٔ هشتم هجری به بررسی مقوله تغییر امثال بپردازد. در این پژوهش 27 متن منثور فارسی خوانده و امثال فارسی آن‌‌ها استخراج شد. سپس امثال مشابه از نظر لفظی و محتوایی به‌منظور بررسی شیوه‌‌های تغییر در سیر تاریخی متون بررسی گردید. نتایج این پژوهش نشان می‌‌دهد بر خلاف تعاریف محققان، امثال در سیر تاریخی متون تغییر کرده‌اند. در میان امثال مستخرج از متون موردبررسی 74 مثل کم‌وبیش تغییر یافته‌‌اند. شیوه‌‌های تغییر در این امثال به ترتیب بسامد عبارتند از: تغییر در ساخت دستوری، تغییر بلاغی، تغییر در واژه‌‌ها، افزایش یا کاهش واژه‌‌ها و جابجایی نحوی.