واکاوی توزیع فضایی-زمانی جست بادهای رخ داده در منطقه غرب، شمال غرب ایران و ارتباط آن با الگوی های پیوند از دور
نویسندگان
1 دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشگاه شهید بهشتی- دانشکده علوم زمین- گروه جفرافیا
3 دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22034/gp.2025.65401.3357چکیده
در این پژوهش جهت واکاوی جست بادها بعد از جمع آوری رخداد های جست باد از ایستگاه های متار برای تعیین روند فصلی از روش من کندال و آماره P_value استفاده شد. برای بررسی میزان اثر گذاری عناصر هواشناسی فشار، دما و الگوی های پیوند از دور از رویکردهای رگرسیون مبناء در الگوریتم های یادگیری ماشین در محیط برنامه نویسی R تمرکز گردید. از لحاظ توزیع مکانی، بخش های شمال شرقی منطقه(استان های تبریز، اردبیل، قزوین) مستعد رخداد وزش بیشتر باد جستی نسبت به بخش های دیگر منطقه می باشند. از لحاظ توزیع زمانی در فصل بهار و زمستان بیشترین جست بادها رخ می دهند. بر اساس برونداد نتایج مدل MLR و RW ، مشخص گردید که در 67 درصد ایستگاه های متار، عنصر فشار هوا بعنوان مهمترین عامل تاثیر گذار در رخداد جست باد معرفی می شود. در بررسی روند فصلی جست بادها، در فصل زمستان و بهار به ترتیب در 78 و 72 درصد ایستگاه ها، رخداد جست باد حالت افزایشی دارد. در فصل تابستان روند غالب در بخش اعظم منطقه، روند صعودی است و در فصل پاییز، بطور کلی ایستگاه های بخش های جنوبی، غربی و شمال غربی منطقه دارای رخداد افزایش می باشند و هر چقدر به سمت نواحی داخلی منطقه حرکت میکنیم از وقوع جست باد کاهسته می شود. در بررسی الگوهای پیوند از دور، در فصل زمستان الگوی شرق اطلس - غرب روسیه و الگوی قطبی -اوراسیا ، در فصل بهار الگوهای غرب اقیانوس آرام و شرق اطلس، در تابستان الگوی شرق اطلس و در فصل پاییز دو الگوی اسکاندیناوی و الگوی حاره- نیمکره شمالی از مهمترین متغیرهای پیشگوی تاثیرگذار در رخداد های جست باد محسوب می شوند.