برآورد نیاز آبی و ضریب‌گیاهی برنج رقم‌های کوهسار و هاشمی در سامانه‌های مختلف کشت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

2 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

3 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات ترویج و آموزش کشاورزی، رشت، ایران.

4 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

5 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22092/jwra.2021.352374.833
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات مدیریت آبیاری بر روی مقدار آب مورد نیاز مزرعه برنج و ضریب‌گیاهی در کشت اول دو رقم هاشمی و کوهسار در شرایط مزرعه در شهرستان محمودآباد در استان مازندران بود. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در دو سال زراعی 96-1395 و 97-1396 انجام­شد. مقدار آب مورد نیاز مزرعه (از نشاءکاری تا برداشت) و ضریب‌گیاهی این دو رقم در دو سامانه کشت سنتی غرقابی و مدیریت کشت فشرده برنج مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در کشت نخست، مقدار میانگین دوساله آب مورد نیاز مزرعه برای رقم های کوهسار و هاشمی در سامانه­ی مدیریت کشت فشرده­ی برنج به ترتیب 534 و 556 و برای سامانه­ی سنتی غرقابی 623 و 632 میلی­متر بود. مقدار آب مورد نیاز مزرعه در کشت سنتی غرقابی نیز به میزان 13/1% در سامانه­ی مدیریت کشت فشرده­ی برنج کاهش یافت. مقادیر ضریب‌گیاهی بر پایه­ی تبخیر- تعرق مرجع از روش تشتک تبخیر برای فازهای سه‌گانه­ی رویشی، زایشی و رسیدن، برای سامانه­ی سنتی غرقاب در کشت اول برای رقم کوهسار به ترتیب از راست به چپ برابر با (1/14-1/129 -0/92) و هاشمی (1/18-1/32-0/92) به‌دست آمد. طبق نتایج به‌دست آمده می‌توان دریافت که به‌کارگیری سامانه­ی کشت فشرده­ی برنج باعث صرفه‌جویی قابل ملاحظه‌ای در مصرف آب شالیزار می‎شود. لذا با توجه به کمبود آب در کشور، می‌توان از این روش به عنوان یکی از راهکارهای سازگاری با کم­آبی در مناطق برنج‌خیز بهره برد.