فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: ریشک باعث افزایش فتوسنتز و کاهش خسارت پرندگان می‌شود و در انتشار بذر گونه‌های وحشی نقش ویژه‌ای ایفا می‌نماید. با وجود این در مورد نقش آن در افزایش و یا کاهش عملکرد در شرایط زراعت آبی اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد. هدف این پژوهش بررسی تأثیر ریشک بر صفات مهم زراعی مانند تعداد دانه در سنبله، وزن 1000 دانه و زودرسی بود و بدین منظور لاین‌ تقریبا ایزوژن (NIL) در زمینه ژنتیکی رقم روشن برای صفت ریشک ایجاد و نقش این صفت در عملکرد و اجزای عملکرد بررسی گردید. مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر در یک برنامه 10 ساله به‌نژادی (از سال 1389 تا 1399)، ریشک‌داری با استفاده از روش تلاقی برگشتی از رقم مهدوی به روشن منتقل شد. در نسل دوم تلاقی برگشتی پنجم (BC5F2) نتاج ریشک‌دار و بدون ریشک (لاین‌های ایزوژن با زمینه ژنتیکی روشن) گزینش شدند. لاین‌های ایزوژن همراه با والدین تلاقی (روشن و مهدوی) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با پنج تکرار در سال زراعی 1400-1401 در شرایط زراعت آبی کرمان مورد ارزیابی قرار گرفتند.نتایج: در این پژوهش انتقال ریشک از رقم مهدوی به رقم روشن با موفقیت انجام شد. نتاج روشن ریشک‌دار با تراکم زراعی (300 بوته در متر مربع) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج مقایسه میانگین‌ها نشان داد از 16 صفت مهم زراعی مورد ارزیابی فقط تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله و ارتفاع بوته تحت تأثیر ریشک‌ قرار گرفت. ریشک باعث افزایش عملکرد رقم روشن به میزان 820 کیلوگرم در هکتار شد، ولی این افزایش معنی‌دار نبود. لاین روشن ریشکدار نسبت به روشن 26% تعداد دانه در سنبله بیشتری تولید کرد. افزایش 12 درصدی تعداد سنبلچه در سنبله لاین ریشک‌دار نیز افزایش تعداد دانه در سنبله را تأیید می‌نماید. لاین ایزوژن ریشک-دار نسبت به رقم روشن به طور متوسط 12 سانتی‌متر ارتفاع بیشتری داشت که 6 سانتی‌متر آن به خاطر طول ریشک بود. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد ریشک‌داری نه تنها تأثیر منفی بر عملکرد گندم در شرایط آبی ندارد، بلکه با افزایش تعداد دانه در بوته می‌تواند باعث افزایش عملکرد شود. به دلیل کاهش خسارت پرندگان، لاین امیدبخش ایجاد شده می‌تواند جایگزین مناسبی برای رقم روشن باشد.