کاربرد الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی در بررسی اثر تکانه درآمدهای نفتی بر بخش کشاورزی ایران
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران.
2 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، مرودشت، ایران.
3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران.
doi
10.30490/aead.2025.367314.1639چکیده
بررسی تأثیر بیثباتی درآمد نفتی در ایران، بهعنوان یکی از کشورهای مهم تولیدکننده نفت، بر بخشهای مختلف اقتصادی از جمله بخش کشاورزی، به دلیل ارتباط تنگاتنگ این بخش با امنیت غذایی، بسیار حائز اهمیت است. بنابراین، در پژوهش حاضر، با استفاده از یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE)، به بررسی اثر تکانهها یا همان تکانههای درآمد نفتی بر اقتصاد ایران با تأکید بر بخش کشاورزی پرداخته شد. یافتههای تحقیق مبتنی بر الگوی چرخه ادوار تجاری حقیقی نشان داد که میانگین اثرات تکانه قیمت نفت بر تولید بخش کشاورزی منفی است. بهطور کلی، بهدلیل ویژگیهای ساختاری اقتصاد ایران از جمله گسترده بودن فعالیتهای غیرمولد در اقتصاد، افزایش درآمدهای نفتی تأثیر کمی بر رشد و گسترش تولید بخش غیرنفتی کشور دارد. یافتههای تحقیق، همچنین، نشان داد که اثر تکانه قیمت نفت بر سرمایهگذاری در بخش کشاورزی مثبت است، اما این اثر مثبت خیلی زود از بین میرود و تغییرات سرمایهگذاری به مقادیر منفی وارد میشود؛ البته، اثر تکانه قیمت نفت بر اشتغال بخش کشاورزی برای همه سالها مثبت است و این متغیر در مقادیر بالای صفر به روند بلندمدت خود متمایل میشود. نتایج تحقیق حاکی از آن بود که با اعمال تکانه قیمت نفت، نرخ تورم در بخش کشاورزی در سالهای ابتدایی افزایشی بوده و اما در ادامه، تغییرات نرخ تورم نزولی شده است و در میانمدت نیز این متغیر منفی میشود؛ با این همه، در بلندمدت، اثر تکانه نفتی بر قیمت محصولات کشاورزی مثبت ارزیابی شده است. با توجه به تأثیر منفی تکانه نفتی بر تولید بخش کشاورزی و افزایش سطح عمومی قیمتها در این بخش، برنامهریزی صحیح در راستای هزینهکرد درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران ضروری است. به دیگر سخن، با توجه به وابستگی بودجه دولت به قیمت نفت و درآمدهای نفتی، باید ضریب ارتباط بودجه دولت و درآمدهای نفتی را کاهش داد تا آثار نوسان قیمت نفت در اقتصاد به حداقل ممکن برسد.
