فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طی سال­‌های اخیر، مطالعه نابرابری و وجود آن در محدوده‌­های جغرافیایی مختلف به‌‏ویژه در کانون توجه برنامه‌­ریزان و سیاست‏گذاران بوده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های زیست‏‌شناختی منحصربه‏‌فرد استان‌های کشور، نابرابری فضایی در حوزه کشاورزی در ایران، هم در سطح درون‌منطقه‌ای و هم در سطح بین‌منطقه‌ای، به‌طور گسترده مشاهده می‌شود. در این میان، منطقه سیستان از اهمیت ویژه برخوردار است، زیرا الگوهای توسعه کشاورزی به‏ویژه در نواحی روستایی این منطقه به‌‏گونه‌‏ای متفاوت شکل گرفته‌اند، که منجر به ایجاد شکاف‌های قابل توجه در بهره‌وری، دسترسی به منابع و فرصت‌های اقتصادی شده است. بنابراین، پرداختن به موضوع نابرابری فضایی در بخش کشاورزی روستاهای این منطقه بسیار اهمیت دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر، با هدف تحلیل نابرابری فضایی در توسعه کشاورزی روستاهای منطقه سیستان و بررسی عوامل مؤثر بر آن، از نوع کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی و اکتشافی بود؛ و نتایج مطالعه نشان داد که توسعه کشاورزی در روستاهای منطقه سیستان در وضعیت نامطلوب قرار دارد. بر اساس یافته‌­های بخش کیفی پژوهش، عوامل علی نابرابری فضایی در توسعه کشاورزی نواحی روستایی منطقه سیستان عبارت‏‌اند از تغییرات اقلیمی، جایگاه نامشخص عدالت فضایی در نظام اداری و اجرایی، رویکرد متمرکز، نگاه بخشی و تک‌بعدی به توسعه؛ همچنین، عدم توجه به قابلیت‌­های فیزیکی- محیطی موجود در روستاهای منطقه سیستان، توزیع نامتوازن زیرساخت‌­ها و خدمات کشاورزی در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌­ای، حکمروایی نامطلوب روستایی، عدم مشارکت مردم در فرآیند توسعه کشاورزی و نبود سازوکارهای مقابله با پدیده خشکسالی به‏‌عنوان عوامل زمین‌ه­ای نابرابری فضایی شناسایی شدند. علاوه بر این، بر اساس نتایج مطالعه، عوامل مداخله­‌گر مؤثر در نابرابری­‌های فضایی توسعه کشاورزی در روستاهای منطقه سیستان شامل عدم تسریع انتقال آب به سیستان، سیاسی‌کاری در مسئله تقسیم آب رودخانه هیرمند بین ایران و افغانستان، اتخاذ سیاست قطبی، مدیریت نامنسجم در بین سازمان­‌ها، عدم حمایت مؤثر نظام بانکی از بخش کشاورزی روستاهای سیستان و ناکارآمدی اسناد بالادستی در زمینه توسعه متوازن و محرومیت‌­زدایی ارزیابی شدند.