بررسی بیان ژن‌های bZIP،MPK6 ،Peroxidase72 ،MurG ،Lipoxigenase ،ACC synthase و ACC oxidase به عنوان ژن‌های دخیل در مکانیسم مقاومت نخل خرما به کنه تارتن Oligonychus afrasiaticus

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 کارشناس ارشد فارغ التحصیل، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22103/jab.2023.21331.1475
چکیده

هدف: به منظور شناسایی ژن‌های دخیل در مقاومت نخل خرما به کنه تارتن (Oligonychus afrasiaticus)، جهت تعیین مکانیسم مولکولی مقاومت نخل خرما به کنه تارتن در این پژوهش بیان برخی از ژن های منتخب مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش‌ها: از شش رقم خرما (سه رقم نسبتاٌ مقاوم و سه رقم حساس) موجود در پژوهشکده خرما و میوه‌های گرمسیری کشور، اهواز در اواخر تیرماه و همزمان با فعالیت کنه نمونه‌برداری انجام شد. پس از استخراج RNA و سنتز cDNA، بیان هفت ژن شامل ژن‌هایbZIP1 ،MPK6 ،Peroxidase72 ، MurG،Lipoxigenase ، ACC synthase و ACC oxidase به روش qRT-PCR بررسی شدند. جهت طراحی آغازگرها پس از بررسی نواحی کد‌کننده ژن‌های منتخب (CDS) و همترازی آنها با ژنوم خرما توسط Clustal W با استفاده از پایگاه‌‌های Primer3 و IDT طراحی و ارزیابی نهایی شدند. پس از پایان آزمایش میزان نسبی رونوشت ژن‌ها تعیین و با هم مقایسه شدند.نتایج: نتایج نشان داد که همه ژن‌های منتخب به استثنای ژن MPK6 در ارقام زاهدی، حلاوی و استعمران دارای بیان بودند. ژن MurG در ارقام مقاوم شامل زاهدی، حلاوی و استعمران، بیان بیشتری نسبت به ارقام حساس شامل لیلوئی، خضراوی و برحی نشان داد. بیان نسبی ژن Peroxidase72 در ارقام نسبتا مقاوم شامل زاهدی (100%) و کمترین بیان نسبی ژن در رقم حساس لیلوئی (81/76%) بود. ژن bZIP در ارقام نسبتاً مقاوم شامل زاهدی (100%) و کمترین بیان نسبی ژن در رقم حساس لیلوئی (83/76%) بود. ژن Lipoxigenase در ارقام نسبتاً مقاوم شامل زاهدی (100%) و کمترین بیان نسبی ژن در رقم حساس لیلوئی (55/73%) بود. بیان نسبی ژن ACC synthase در ارقام نسبتاً مقاوم شامل زاهدی (100%) و کمترین بیان نسبی ژن در رقم حساس لیلوئی (55/81 %) بود. ژن ACC oxidase در ارقام نسبتاٌ مقاوم شامل حلاوی (100%) و کمترین بیان نسبی ژن در رقم حساس لیلوئی (37/85 %) بود. بیان ژن MPK6 در ارقام حساس مشاهده شد، امّا برای این ژن در ارقام نسبتاً مقاوم بیانی مشاهده نشد.نتیجه‌گیری: بیان برخی از ژن‌ها در ارقام حساس و مقاوم از الگوی منظمی پیروی کرده و بیان ژن‌های دیگر دارای الگوی نامنظمی بودند.بنابراین می‌توان گفت که احتمالا نقش محصول ژن‌های MurG و bZIP به صورت تنظیم مثبت القاء مقاومت نخل خرما نسبت به کنه است امّا نقش محصول ژن MPK6 به صورت تنظیم منفی القاء مقاومت به کنه در نخل خرما است. در مورد ژن‌های Peroxidase72 و ACC oxidase الگوی ثابت بین ارقام حساس و بین ارقام نسبتاً مقاوم ملاحظه نشد.