فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر، کشاورزی دیجیتال به‌عنوان ابزاری نوین برای ارتقای بهره‌وری و پایداری کشاورزی در مناطق روستایی شناخته شده است. در پژوهش حاضر با هدف طراحی یک مدل نوآورانه برای آموزش کشاورزی دیجیتال، با تمرکز بر تأثیرات اجتماعی، اقتصادی و محیطی، به بررسی چالش‌ها و نیازمندی‌های این حوزه پرداخته شد. بدین منظور، از روش تحقیق آمیخته و رویکرد متوالی اکتشافی برای جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها استفاده شد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند با شانزده نفر از مدیران، متخصصان و اساتید کشاورزی جمع‌آوری شد و تحلیل مضمون به شناسایی نُه بعد اصلی شامل پایداری اجتماعی، اقتصادی و محیطی، نوآوری‌های دیجیتال، آموزش و توانمندسازی، سیاست‌گذاری، زیرساخت‌های فناورانه، هم‌افزایی و مشارکت‌ها، و تحقیق و توسعه انجامید. در بخش کمی، پرسشنامه‌ای مبتنی بر نتایج کیفی طراحی شد، که گردآوری داده‌ها از 1960 نفر از متخصصان و کارکنان آموزش کشاورزی و اساتید دانشگاهی صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که تمامی ابعاد مدل پیشنهادی تأثیر مثبت و معنی‌دار بر آموزش کشاورزی دیجیتال دارند؛ در تحلیل ضرایب مسیر نیز به‏ ترتیب، بیشترین تأثیر به آموزش و توانمندسازی و سیاست‌گذاری و خط‌مشی تعلق دارد؛ همچنین، ضریب تعیین مدل و شاخص برازش کلی مدل نشان‌دهنده تطابق قوی مدل با داده‌های تجربی است. اعتبار پیش‌بینی مدل با استفاده از تحلیل ضرایب پیش‌بینی تأیید شد. این یافته‌ها تأکید دارند که عوامل آموزشی، فناورانه و سیاستی به‌ویژه توسعه مهارت‌های دیجیتال کشاورزان و زیرساخت‌های فناورانه از مهم‌ترین الزامات این مدل به‏ شمار می‌‏روند. همچنین، نوآوری‌های دیجیتال همچون اینترنت اشیا و هوش مصنوعی در بهینه‌سازی فرآیندهای کشاورزی و افزایش بهره‌وری مؤثرند. هم‌راستایی این نتایج با مطالعات پیشین گویای اهمیت توجه به فناوری‌های نوین و توسعه آموزش دیجیتال در راستای پایداری کشاورزی است. در نهایت، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران با در نظر گرفتن این ابعاد، راهکارهایی جامع برای توسعه و گسترش آموزش کشاورزی دیجیتال طراحی کنند تا علاوه بر افزایش بهره‌وری کشاورزی، به حفظ منابع طبیعی و تحقق توسعه پایدار کمک شود.