سنجش و ارزیابی توان‌های اقتصادی رقابت‌پذیر در استان‌های شمال غربی ایران

نویسندگان

1 استاددانشگاه ارومیه،ارومیه،ایران

2 دانشجوی دکترای دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه،ارومیه،ایران

doi
10.22034/gp.2025.65466.3354
چکیده

هدف: هدف اصلی این پژوهش سنجش و ارزیابی توان‌‌های اقتصادی رقابتی در استان‌های شمال غربی ایران می‌باشد. روش پژوهش: روش پژوهش حاضر، به لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی و به لحاظ هدف، کاربردی می‌باشد. بدین ترتیب، جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی انجام گرفته است. محدوده موردمطالعه پژوهش استان‌های واقع در شمال غرب ایران: آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان است. روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای EXCEL، Meta-SWOT و ARC GIS بوده است؛ به‌طوری‌که در راستای وزن‌دهی به شاخص‌ها (شامل 25 شاخص‌ اقتصادی) از روش اولویت ترتیبی، جهت بررسی وضع موجود استان‌ها و رتبه‌بندی آن‌ها از روش CoCoSo و در نهایت با استفاده از مدل Meta-SWOT، رقابت‌پذیری منطقه‌ای بر پایه برخورداری از منابع در بین استان‌ها بررسی‌شده است. نتایج: یافته‌ها نشانگر این است که در بررسی وضعیت برخورداری از منابع، آذربایجان‌شرقی، پیشروترین استان در حوزه توسعه اقتصادی و زیرساخت‌های صنعتی، معدنی و حمل‌ونقل می‌باشد. استان زنجان در زمینه معادن و زیرساخت‌های حمل‌ونقل در رتبه دوم قرار گرفته است. همچنین مطابق نتایج مدل Meta-SWOT، منابع و توانایی‌های مؤثر شناسایی‌شده و برخورداری از منابع و رقابت‌پذیری منطقه‌ای، استان‌های آذربایجان شرقی، زنجان، اردبیل و آذربایجان غربی، به ترتیب در رتبه‌های اول تا چهارم قرارگرفته‌اند. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش بر مبنای نظریه‌های اقتصادی مانند نظریه اقتصاد کلاسیک، اقتصاد تکاملی و جغرافیای اقتصادی نشان می‌دهد قابلیت‌‌های محیطی در ارتقاء سطح توان‌های اقتصادی استان‌های موردبررسی، نقش مهم و حیاتی ایفا کرده‌اند.