شناسایی روزهای همراه با بارش سیل‌آسا مبتنی بر آستانه گذاری منطقه‌ای در ایران

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران

2 هیئت علمی دانشگاه خوارزمی

3 استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/gp.2025.65476.3355
چکیده

هدف اصلی از این پژوهش شناسایی روز‌های توام با بارش سیل‌آسا و بررسی فراوانی رخ داد آن‌ها در ایران می‌باشد. برای این منظور ابتدا اقدام به دریافت داده‌های بارش ساعتی ERA5 با تفکیک مکانی 25/0 در 25/0 درجه قوسی برای سال‌های 1940 تا 2023 شده و پس از آن اقدام به محاسبه مجموع بارندگی روزانه و تفکیک فصلی آن‌ها شده و در ادامه برای جداسازی روزهای بارشی از غیر بارشی آستانه نیم میلیمتر در نظر گرفته شده و با استفاده از شاخص صدک 95ام اقدام به استخراج آستانه‌های بارش سیل‌آسا شده است. پس از استخراج آستانه‌های برای هر فصلی جهت تحلیل دقیق‌تر اقدام به طبقه‌بندی آستانه‌ها در هفت طبقه شده که طبقه اول کم‌ترین آستانه و طبقه هفتم بالاترین آستانه را دارد. نتایج نشان می‌دهد که بالاترین میزان آستانه یعنی بارش بالاتر از 30 میلیمتر در تمامی فصول سال وجود داشته ولی از نظر پوشش مکانی در دو فصل پاییز و زمستان نمود بیشتری دارد و در فصل تابستان به حداقل خود یعنی کمتر از یک درصد از مساحت کشور رسیده است. کم‌ترین آستانه ثبت شده یعنی بارش کم‌تر از 2 میلیمتر تا 5 میلیمتر(طبقه اول و دوم) فقط در فصل تابستان وجود داشته و پوشش مکانی آن به حدود 55 درصد از مساحت کشور رسیده است. از نظر فراوانی هسته‌ اصلی بارش‌های سیل‌آسا در فصل تابستان بر روی سواحل جنوبی خزر بوده و در سایر فصول علاوه بر سواحل جنوبی خزر بر روی غرب، شمال‌غرب، جنوب‌غربی و مناطق محدودی از شمال‌شرقی قرار دارد.