فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این تحقیق وضعیت موجود بهره­وری آب برای تولید گندم و امکان بکارگیری راهکارهای افـزایش بهـره­وری آب در شـرایط مختلف دسترسی به آب در شبکه آبیاری سد سیستان، تعیین و تجزیه و تحلیل شد. بدین منظور با در نظـر گـرفتن وضـعیت موجـود بهره­برداری از منابع آب، مقادیر مختلف آب آبیاری و بهره­گیری از اطلاعـات مزرعه­ای، مدل شبیه­سازی SWAP، واسنجی و صحت­سنجی شد. برای تعیین برنامه آبیاری (زمان و عمق)، از توابع تولید آب کاربردی برای محصول گندم استفاده شد. نتایج اندازه­گیری­های مزرعه­ای در سال زراعی 1396-1395 در شبکه آبیاری مطالعه شده نشان داد که در شرایط موجود، کشاورزان منطقه به‌طور میانگین محصول گندم را در چهار نوبت آبیاری می­کنند و متوسط عملکـرد محصول حـدود 1450 کیلـوگرم در هکتار و بهره­وری آب حدود 41/0 کیلوگرم بر مترمکعب است. این نتایج نشان می­دهد که از آب قابل دسترس به شـکل مناسـبی بهـره­بـرداری نمـی­شود و باید با راهکارهای کاربردی برای بهبود بهره­وری آب اقدام شود. نتایج صحت­سنجی و واسنجی مدل SWAPنیز نشان­دهنده صحت بالای مدل در منطقه مطالعه بود. نتایج سناریوهای مختلف مدیریتی حذف تعدادی از نوبت­های آبیاری نسبت به شرایط موجود نشان داد که اگرچه در بهره­وری آب تفاوت فاحشی مشاهده نشد اما عملکرد محصول حدود 37 % کاهش یافت. نتایج ارزیابی سناریوهای کاهش عمق و دور آبیاری (استفاده از 640 میلی­متر آب در کل فصل و آبیاری به میزان 40 میلی‌متر در هر نوبت)، نشان داد که در صورت تأمین مطمئن و به موقع آب و اجرای آبیاری در نوبت­های بیشتر می­توان بهره­وری آب را نسبت به سناریوی مبنا به مقدار 30 % و عملکرد محصول را تا دو برابر شرایط موجود افزایش داد. در این سناریوها وجود رطوبت مناسب در عمق ریشه گیاه باعث افزایش محصول شده و مقدار نفوذ عمقی به شدت کاهش یافت چون میزان آب کاربردی کشاورزان به­علل مختلف بیش از اندازه است، از این­رو، توصیه می­شود شـیوه­هـای بهبـود مدیریت آبیاری و مدیریت زراعی با توجه به آب قابل دسترس در شبکه آبیاری به کشاورزان آموزش داده شود تا آن­ها خود به توزیع آب، متناسب با نیاز واقعی گیاه و آبیــاری در زمــان مناســب و بــه میــزان کفایت روی آورند.